{"id":15975,"date":"2026-10-15T06:24:04","date_gmt":"2026-10-15T06:24:04","guid":{"rendered":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/"},"modified":"2026-10-15T06:24:04","modified_gmt":"2026-10-15T06:24:04","slug":"demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dev95.site\/ar\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/","title":{"rendered":"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131"},"content":{"rendered":"<div id=\"dev95-1512240945\" class=\"dev95-- dev95-entity-placement\" role=\"region\" aria-label=\"\u0627\u0644\u0625\u0639\u0644\u0627\u0646\u0627\u062a\"><script async=\"async\" data-cfasync=\"false\" src=\"https:\/\/pl27862732.profitableratecpmnetwork.com\/2ad7a50e0bbc23ac6801d7b77c501463\/invoke.js\"><\/script>\r\n<div id=\"container-2ad7a50e0bbc23ac6801d7b77c501463\"><\/div><\/div><div id=\"dev95-948574640\" class=\"dev95-before-content dev95-entity-placement\" role=\"region\" aria-label=\"\u0627\u0644\u0625\u0639\u0644\u0627\u0646\u0627\u062a\"><p style=\"text-align: center;\"><strong>Stop wasting time on dead links! \ud83d\uded1 This smart platform automatically detects your device and country to give you the exact best offer instantly. Check it out now 100% free! \ud83d\udc47<\/strong><br data-sfc-root=\"ep\" data-sfc-pl=\"|||[]\" data-complete=\"true\" data-copy-service-computed-style=\"font-family: Arial, sans-serif, &quot;Noto Color Emoji&quot;; font-size: 16px; font-weight: 400; margin: 0px; text-decoration: none; border-bottom: 0px rgb(10, 10, 10);\" \/><a href=\"https:\/\/www.profitableratecpmnetwork.com\/pvhx5mbcc?key=ff7d362db3c20bc86fad685cc94f1fc4\">\ud83d\udd17 <strong class=\"rQesXe MPyX\" data-sfc-cp=\"\" data-sfc-root=\"ep\" data-complete=\"true\" aria-owns=\"action-menu-parent-container\" data-copy-service-computed-style=\"font-family: Arial, sans-serif, &quot;Noto Color Emoji&quot;; font-size: 16px; font-weight: 700; margin: 0px; text-decoration: none; border-bottom: 0px rgb(10, 10, 10);\">[Click here]<\/strong><\/a><\/p>\n<\/div><p>merve.bayrakci<\/p>\n<div>\n<div class=\"field field-name-body field-type-text-with-summary field-label-hidden\">\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\">\n<blockquote>\n<p><span style=\"color:#000000\"><em><strong>Avrupa&#8217;da y\u00fckselen a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f, Neopaganizm ve Nativizm (yerlicilik) dalgas\u0131 do\u011furmu\u015ftur. T\u00fcrkiye&#8217;deki yeni Tengricilik aray\u0131\u015f\u0131 da \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla Bat\u0131&#8217;daki Neopaganizm ve Nativizm&#8217;in \u0130slam kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselen yerel ve co\u011frafi bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>Giri\u015f: Tarihsel k\u0131r\u0131lmalar ve \u00e7a\u011fda\u015f kimlik depremleri<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Milletler; sosyopolitik k\u0131r\u0131lmalar, jeopolitik istikrars\u0131zl\u0131klar ve varolu\u015fsal kriz d\u00f6nemlerinde kolektif haf\u0131zalar\u0131n\u0131 tazeleme, k\u00f6klerine d\u00f6nme ve kimliksel s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 yeniden tahkim etme refleksine y\u00f6nelirler. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye; k\u00fcreselle\u015fmenin yerel kimlikleri silikle\u015ftiren homojenize edici s\u00fcre\u00e7leri ile Ortado\u011fu ve Orta Asya kaynakl\u0131 kitlesel g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r demografik, k\u00fclt\u00fcrel ve psikolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin tam kesi\u015fim k\u00fcmesinde yer almaktad\u0131r. Bu \u00e7ok boyutlu sars\u0131nt\u0131lar, \u00f6zellikle gelece\u011fini g\u00fcvence alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fan gen\u00e7 ku\u015faklarda derin bir aidiyet sorgulamas\u0131n\u0131 ve alternatif bir k\u00f6k aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 tetiklemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu aray\u0131\u015f\u0131n kamusal alandaki en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr tezah\u00fcrlerinden biri, \u0130slam \u00f6ncesi T\u00fcrk tarihinin merkezinde yer alan Tengricilik (G\u00f6k Tanr\u0131 inanc\u0131) olgusunun sek\u00fcler bir kimlik in\u015fas\u0131 ve siyasi diren\u00e7 mekanizmas\u0131 olarak yeniden sahneye \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131d\u0131r [<a href=\"https:\/\/www.turkiyearastirmalari.org\/2024\/11\/06\/yayinlar\/analiz\/tengrizm-kadim-bir-inancin-modern-dunyaya-yansimalari\/\" target=\"_blank\">T\u00fcrkiye Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Vakf\u0131, 2024<\/a>]. D\u00fcn T\u00fcrk topluluklar\u0131n\u0131n kozmolojik evrenini ve devlet te\u015fkilatlanmas\u0131n\u0131 \u015fekillendiren bu inan\u00e7 sistemi, bug\u00fcn kurumsal din yap\u0131lar\u0131n\u0131n me\u015fruiyet kayb\u0131na, tarikat ve cemaat merkezli skandallara ve g\u00f6\u00e7 krizinin yaratt\u0131\u011f\u0131 demografik tehdit alg\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen tepkisel bir kimlik kalkan\u0131 i\u015flevi g\u00f6rmektedir. Ancak bu y\u00f6neli\u015f, tarihsel ger\u00e7eklik ile g\u00fcncel sosyopolitik reaksiyonlar\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi, kendine has dinamikleri olan hibrit bir zihinsel zemin \u00fczerinde y\u00fckselmektedir [M. \u00c7oban, 2026]. Tarih\u00ee kaynaklar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131, modern yeniden in\u015fan\u0131n do\u011fas\u0131 ve T\u00fcrk kimli\u011finin katmanl\u0131 s\u00fcreklili\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu zemin hem me\u015fru kayg\u0131lar\u0131 hem de anakronik tuzaklar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>I. Tengricili\u011fin d\u00fcn\u00fc: Tarihsel k\u00f6kler, mitolojik miras ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Tengricilik; T\u00fcrklerin evrensel din dairesine girmeden \u00f6nceki d\u00f6nemlerine ait, evrenin ve toplumsal nizam\u0131n i\u015fleyi\u015fini mutlak bir yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 olan K\u00f6k Tengri merkezli a\u00e7\u0131klayan ekolojik, felsefi ve inan\u00e7sal bir sistemdir [T\u00fcrkiye Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Vakf\u0131, 2024]. Ancak bu sistemin yaz\u0131l\u0131 izleri s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve modern d\u00f6nemde &#8220;Tengricilik&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7er\u00e7eve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde 20. y\u00fczy\u0131l akademik ve ideolojik yeniden in\u015falar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\n<strong>Yaz\u0131l\u0131 kaynaklar ve kozmoloji<\/strong><\/p>\n<p>Tengricili\u011fin bir inan\u00e7 sistemi olarak yap\u0131sal kodlar\u0131; Orhun Abideleri, Yenisey yaz\u0131tlar\u0131 ve d\u00f6nemin \u00c7in y\u0131ll\u0131klar\u0131 \u00fczerinden takip edilebilmektedir [<a href=\"https:\/\/e-history.kz\/en\/news\/show\/50002022\" target=\"_blank\">Sultangaliyeva, 2019<\/a>]. Orhun Abideleri&#8217;nde ge\u00e7en <em>&#8220;\u00dcze k\u00f6k tengri asra ya\u011f\u0131z yer k\u0131l\u0131ndukda ekin ara ki\u015fi o\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f&#8221;<\/em> ifadesi, bu kozmolojinin antropolojik ve teolojik temelini \u00f6zetler [<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/tengricilik\" target=\"_blank\">Roux, 1984<\/a>]. Yaz\u0131tlarda Tengri; ka\u011fana <em>&#8220;kut&#8221;<\/em> veren, milleti ve devleti y\u00fckselten veya \u00e7\u00f6kerten en \u00fcst otorite olarak belirir. <em>&#8220;Tengri&#8221;<\/em> kelimesinin hem fiziksel g\u00f6k hem de kutsal g\u00fc\u00e7 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131, bu inanc\u0131n hem kozmik hem siyasi me\u015fruiyet boyutunu g\u00f6sterir [<a href=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/en\/download\/article-file\/1359901\" target=\"_blank\">G\u00fcl, 2021<\/a>].<\/p>\n<p>Bu sistemde Tengri; mek\u00e2ndan m\u00fcnezzeh, her \u015feyi var eden ve evrensel nizam\u0131 (t\u00f6r\u00fc\/t\u00f6re) denetleyen en \u00fcst otoritedir [Sultangaliyeva, 2019]. Din\u00ee mimariyi do\u011fan\u0131n bizzat kendisinde g\u00f6ren bu inan\u00e7ta; tabiat\u0131 koruyan di\u015fil arketipler (Umay Ana), yer-su ruhlar\u0131 (\u0131duk yer-sub) ve hakanlara devleti y\u00f6netme me\u015fruiyeti sa\u011flayan ilahi irade (kut inanc\u0131) hiyerar\u015fik bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturur. \u00d6len atalar\u0131n ruhlar\u0131n\u0131n geride kalan soyu koruyaca\u011f\u0131na dair inan\u00e7 (ata k\u00fclt\u00fc) ve bu do\u011frultuda d\u00fczenlenen rit\u00fceller (yu\u011f t\u00f6renleri), sistemin toplumsal dayan\u0131\u015fma aya\u011f\u0131n\u0131 tahkim etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bununla birlikte akademik tart\u0131\u015fmalar, sistemin salt monoteistik bir deizm olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar. Din tarih\u00e7isi Jean-Paul Roux&#8217;nun monoteizm vurgusu akademik d\u00fcnyada olduk\u00e7a etkili olsa da bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Orhun metinlerinde \u015famanik, animistik ve \u00e7ok katmanl\u0131 unsurlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgular [<a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/41772619\/A_Possible_Source_of_Tengrism\" target=\"_blank\">Charleux, 2018<\/a>]. Kaynaklar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle<em> &#8220;saf monoteizm&#8221; <\/em>ile <em>&#8220;\u015famanik d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc&#8221;<\/em> aras\u0131ndaki \u00e7izgi net de\u011fildir; tarihsel pratik, imparatorluk d\u00fczeyinde kut merkezli bir me\u015fruiyet ile halk d\u00fczeyinde daha eklektik rit\u00fcellerin bir arada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131ya i\u015faret eder.<\/p>\n<p>\n<strong>\u0130slamiyet&#8217;e ge\u00e7i\u015f ve k\u00fclt\u00fcrel devaml\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n<p>10. y\u00fczy\u0131ldan itibaren T\u00fcrk topluluklar\u0131n\u0131n kitleler h\u00e2linde \u0130slamiyet&#8217;i benimsemesi, Tengricili\u011fin kurumsal ve m\u00fcstakil bir inan\u00e7 sistemi olarak tarih sahnesinden \u00e7ekilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu ge\u00e7i\u015f, keskin bir k\u00fclt\u00fcrel kopu\u015ftan ziyade bir senkretizm s\u00fcreci do\u011furmu\u015ftur. Eski inanc\u0131n estetik unsurlar\u0131, do\u011faya y\u00f6nelik kutsiyet at\u0131flar\u0131, adalet felsefesi ve hakanl\u0131k gelenekleri; T\u00fcrk tasavvuf ekollerine (\u00f6zellikle Ahmed Yesevi oca\u011f\u0131na) ve \u0130mam Maturidi&#8217;nin ak\u0131lc\u0131 kelam \u00e7izgisine i\u00e7selle\u015ftirilerek ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r [<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/arama\/maturidilik\" target=\"_blank\">\u00d6zkan, 2007<\/a>].<\/p>\n<p>T\u00fcrkler \u0130slam dairesine girdikten sonra edilgen bir \u015fekilde asimile olmam\u0131\u015f; Hanefi f\u0131k\u0131h, Maturidi kelam ve Yesevi tasavvuf gelene\u011fi \u00fczerinden kendi devlet ak\u0131llar\u0131n\u0131, ordu d\u00fczenlerini ve k\u00fclt\u00fcrel kal\u0131plar\u0131n\u0131 bu dine entegre etmi\u015flerdir [\u00d6zkan, 2007]. Y\u00fczy\u0131llar boyunca Tengricilik, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir din olmaktan ziyade T\u00fcrk-\u0130slam medeniyetinin mitolojik ve k\u00fclt\u00fcrel alt katman\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu s\u00fcreklilik, bin y\u0131ll\u0131k T\u00fcrk devlet akl\u0131n\u0131n \u0130slam&#8217;dan tamamen yal\u0131t\u0131larak okunamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>II. K\u00fcresel ve b\u00f6lgesel ba\u011flam: Neopaganizm, Nativizm ve Orta Asya&#8217;daki geli\u015fmeler<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de g\u00f6zlemlenen Tengricilik e\u011filimini yaln\u0131zca yerel dinamiklerle a\u00e7\u0131klamak metodolojik bir eksikliktir. Bu fenomen, k\u00fcreselle\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 modernite krizleri ve b\u00f6lgesel kimlik in\u015falar\u0131yla do\u011frudan paralellik g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>\n<strong>K\u00fcresel trend: Neopaganizm ve Nativizm (yerlicilik)<\/strong><\/p>\n<p>Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda k\u00fcreselle\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel homojenle\u015fmeye ve yo\u011fun g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131na bir reaksiyon olarak Hristiyanl\u0131k \u00f6ncesi k\u00f6klere d\u00f6n\u00fc\u015f ak\u0131mlar\u0131 belirginle\u015fmi\u015ftir. \u0130skandinavya&#8217;da \u00c1satr\u00fa (Odinizm), Balt\u0131k \u00fclkelerinde Dievtur\u012bba, Slav d\u00fcnyas\u0131nda Rodnoveriye ve Kelt b\u00f6lgelerinde modern Druidizm gibi hareketler, kurumsal Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n kimlik ve aidiyet ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakta yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 alg\u0131s\u0131yla g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015ft\u0131r [<a href=\"https:\/\/en.natmus.dk\/historical-knowledge\/denmark\/prehistoric-period-until-1050-ad\/the-viking-age\/religion-magic-death-and-rituals\/the-old-nordic-religion-today\/\" target=\"_blank\">Danimarka Ulusal M\u00fczesi, 2021<\/a>]. Bu ak\u0131mlar genellikle do\u011fa ile uyum, ata k\u00fclt\u00fc, yerel mitoloji ve <em>&#8220;yerlilik&#8221;<\/em> vurgusu ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Egemen, kurumsal ve semitik dinlerin modern bireyin kimlik ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakta yetersiz kalmas\u0131, Bat\u0131&#8217;da ulusalc\u0131 reflekslerle birle\u015fen bir Nativizm dalgas\u0131 do\u011furmu\u015ftur. Bununla birlikte bu hareketlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 siyasi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131ktan ziyade k\u00fclt\u00fcrel ve ekolojik bir aray\u0131\u015f olarak kalm\u0131\u015f; baz\u0131lar\u0131 ise g\u00f6\u00e7 kar\u015f\u0131t\u0131 veya etnosentrik s\u00f6ylemlerle kesi\u015fmi\u015ftir. T\u00fcrkiye&#8217;deki \u00e7a\u011fda\u015f Tengricilik aray\u0131\u015f\u0131 da \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla bu k\u00fcresel <em>&#8220;yerli kimli\u011fi tahkim etme ve tarihsel s\u0131\u011f\u0131nak arama&#8221;<\/em> refleksinin yerel ve co\u011frafi bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Gen\u00e7ler, Avrupa&#8217;daki benzer ak\u0131mlarda oldu\u011fu gibi, hem kurumsal dinin siyasalla\u015fmas\u0131na hem de h\u0131zl\u0131 demografik de\u011fi\u015fime kar\u015f\u0131 k\u00f6klerini yeniden yorumlama e\u011filimindedirler.<\/p>\n<p>\n<strong>B\u00f6lgesel dinamik: Orta Asya&#8217;da Neo-Tengrizm<\/strong><\/p>\n<p>Bu uyan\u0131\u015f\u0131n sembolik ve entelekt\u00fcel referans noktalar\u0131ndan biri Orta Asya&#8217;d\u0131r [<a href=\"https:\/\/www.cacianalyst.org\/publications\/analytical-articles\/item\/10734-analytical-articles-caci-analyst-\" target=\"_blank\">Laruelle, 2006<\/a>]. SSCB&#8217;nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan K\u0131rg\u0131zistan, Kazakistan ve Saha (Yakutistan) gibi T\u00fcrk cumhuriyetlerinde kimlik aray\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Neo-Tengrizm hareketleri belirmi\u015ftir [Laruelle, 2006]. Bu hareketler post-Sovyet bo\u015flukta mill\u00ee kimlik in\u015fas\u0131na katk\u0131 arayan k\u00fclt\u00fcrel \u00f6rg\u00fctlenmeler ve entelekt\u00fcel tart\u0131\u015fmalar \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f; K\u0131rg\u0131zistan&#8217;da Tengri-Ordo gibi olu\u015fumlar ve Kazakistan&#8217;daki mill\u00ee kimlik projeleri bu aray\u0131\u015fa i\u00e7erik sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r [<a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/368327793_Neo-Tengrianism_in_Kazakhstan_as_a_response_to_re-Islamization\" target=\"_blank\">Karamatova, 2023<\/a>].<\/p>\n<p>Ancak bu hareketler bir\u00e7ok giri\u015fime ra\u011fmen \u015fimdilik resm\u00ee din stat\u00fcs\u00fc kazanmam\u0131\u015f, \u00e7o\u011fu yerde sembolik\/k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeyde kalm\u0131\u015f ve s\u0131kl\u0131kla \u0130slam&#8217;la senkretik formlar alm\u0131\u015ft\u0131r [<a href=\"https:\/\/iwpr.net\/global-voices\/kyrgyzstan-tengrism-religion-or-point-view\" target=\"_blank\">Aitbaeva, 2019<\/a>]. Dijital \u00e7a\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 ortadan kald\u0131rmas\u0131yla birlikte Orta Asya&#8217;daki bu k\u00fclt\u00fcrel sembolizm (G\u00f6kt\u00fcrk alfabesi, \u015famanik imgeler, mitolojik anlat\u0131lar) T\u00fcrkiye&#8217;deki sek\u00fcler-milliyet\u00e7i alt k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131ndan h\u0131zla ithal edilmi\u015ftir. Bu ithal, tarihsel s\u00fcreklili\u011fin do\u011frudan devam\u0131 de\u011fil, modern kimlik ihtiyac\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi bir yeniden okumad\u0131r [<a href=\"https:\/\/religions360.eu\/documents\/abstracts-closed-panels-2026-09-14.pdf\" target=\"_blank\">Avrupa Din Akademisi, 2021<\/a>]. Rusya Federasyonu&#8217;ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck T\u00fcrk topluluklar\u0131nda bu ak\u0131m\u0131n yukar\u0131dan destek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>III. Derinlemesine kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 analiz: \u0130skandinav \u00c1satr\u00fa hareketi ve T\u00fcrkiye&#8217;de Tengricilik<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Modern d\u00fcnyada tarihsel k\u00f6klere d\u00f6n\u00fc\u015f iddialar\u0131 ta\u015f\u0131yan \u00e7a\u011fda\u015f rekonstr\u00fcksiyonist hareketler incelendi\u011finde, \u0130skandinavya merkezli \u00c1satr\u00fa ile T\u00fcrkiye&#8217;deki Tengricilik y\u00f6nelimi aras\u0131nda yap\u0131sal benzerlikler ve derin felsefi-k\u00fclt\u00fcrel ayr\u0131\u015fmalar g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r [Danimarka Ulusal M\u00fczesi, 2021].<\/p>\n<p>\n<strong>Yap\u0131sal benzerlikler<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Modernite ve &#8220;yabanc\u0131 inan\u00e7&#8221; reaksiyonu: <\/strong>Her iki hareket de egemen ve semitik k\u00f6kenli dinlerin yerel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6zg\u00fcn karakterini bask\u0131lad\u0131\u011f\u0131, dejenere etti\u011fi veya asimile etti\u011fi iddias\u0131 \u00fczerine kuruludur. \u0130skandinav neopaganlar\u0131 Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 Akdeniz ve Orta Do\u011fu men\u015feli &#8220;ithal bir dogma&#8221; olarak reddederken T\u00fcrkiye&#8217;deki sek\u00fcler-Tengrici gen\u00e7ler de mevcut kurumsal dindarl\u0131\u011f\u0131 &#8220;Arap k\u00fclt\u00fcrel emperyalizmi&#8221; olarak nitelendirmektedir [Uyar ve G\u00f6k\u00e7e, 2024].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Do\u011fa merkezli (ekosantrik) evren tasavvuru:<\/strong> \u00c1satr\u00fa inanc\u0131ndaki Yggdrasill metaforu ve do\u011fa ruhlar\u0131 ile Tengricilikteki Iduk Yer-Sub ve Umay Ana k\u00fclt\u00fc, \u00e7evre krizlerine duyarl\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f gen\u00e7 ku\u015faklara ekolojik birer s\u0131\u011f\u0131nak sunmaktad\u0131r [Sultangaliyeva, 2019]. Do\u011fan\u0131n kendisi her iki harekette de mabet olarak kabul edilir.<\/p>\n<p>\n<strong>Temel ayr\u0131\u015fmalar ve karakteristik farklar<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Politeizm ile monoteizm\/deizm e\u011filimi: <\/strong>\u00c1satr\u00fa; Odin, Thor, Freyja gibi \u00e7ok katmanl\u0131, antropomorfik tanr\u0131lardan olu\u015fan net bir panteona sahiptir [Danimarka Ulusal M\u00fczesi, 2021]. T\u00fcrkiye&#8217;deki \u00e7a\u011fda\u015f Tengricilik ise b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tek tanr\u0131l\u0131 veya dogmas\u0131z, peygambersiz yap\u0131s\u0131yla sek\u00fcler bir deizm\/agnostisizm formuna b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr [Roux, 1984]. T\u00fcrk gen\u00e7leri putlara ya da antropomorfik tanr\u0131lara tap\u0131nmaktan ziyade, evrensel kozmik bir g\u00fcc\u00fc ve onun nizam\u0131n\u0131 kabul etme e\u011filimindedir.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Siyasalla\u015fma ve alt k\u00fclt\u00fcr motivasyonlar\u0131:<\/strong> Kuzey Avrupa&#8217;da \u00c1satr\u00fa, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etnosentrik a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f marjinal gruplar ile tamamen apolitik, ekolojist New Age \u00e7evreler aras\u0131nda keskin bir bi\u00e7imde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcrkiye&#8217;deki Tengricilik ise do\u011frudan demografik s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 krizi, ulusal kimli\u011fin korunmas\u0131 ve kurumsal dinin siyasalla\u015fmas\u0131na duyulan reaksiyonla beslenen, merkeze ve \u00e7eperlere yay\u0131lm\u0131\u015f siyasi\/sosyolojik bir refleks niteli\u011findedir.<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\"><!-- scald=599619:custom_image {\"additionalClasses\":\"\"} --><\/p>\n<div class=\"entry-media-inner-img\">\n   <img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2026\/10\/15\/1381734-311337952.jpg?resize=800%2C533&#038;ssl=1\" width=\"800\" height=\"533\" alt=\"Mo\u011folistan\u2019daki Tonyukuk yaz\u0131t\u0131, erken d\u00f6nem T\u00fcrk tarihinin ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biri. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu miras\u0131n nas\u0131l yorumland\u0131\u011f\u0131, kimlik ve inan\u00e7 tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da par\u00e7as\u0131 \/ Foto\u011fraf: Wikimedia Commons\" title=\"Mo\u011folistan\u2019daki Tonyukuk yaz\u0131t\u0131, erken d\u00f6nem T\u00fcrk tarihinin ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biri. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu miras\u0131n nas\u0131l yorumland\u0131\u011f\u0131, kimlik ve inan\u00e7 tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da par\u00e7as\u0131 \/ Foto\u011fraf: Wikimedia Commons\"><\/div>\n<p><!-- END scald=599619 --><\/div>\n<div class=\"dnd-caption-wrapper\">\n<div class=\"meta\"><!--copyright=599619-->Mo\u011folistan\u2019daki Tonyukuk yaz\u0131t\u0131, erken d\u00f6nem T\u00fcrk tarihinin ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biri. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu miras\u0131n nas\u0131l yorumland\u0131\u011f\u0131, kimlik ve inan\u00e7 tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da par\u00e7as\u0131 \/ Foto\u011fraf: Wikimedia Commons<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h3>\u00a0<\/h3>\n<h3><span style=\"color:#990000\"><strong>IV. Neopaganizme kar\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131mlar: Bat\u0131l\u0131 ayd\u0131nlar, siyasiler ve kilise reaksiyonu<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda neopagan ve yerlici hareketlerin kitlesel bir ivme kazanmas\u0131; akademinin, merkez siyasetin ve kurumsal Hristiyan yap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7ok boyutlu reaksiyonlar ve kar\u015f\u0131 tedbirler geli\u015ftirmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\n<strong>1. Bat\u0131l\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n ve siyasilerin yakla\u015f\u0131mlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 K\u00fclt\u00fcrel a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve &#8220;etnosentrizm&#8221; endi\u015fesi: <\/strong>Bat\u0131l\u0131 liberal ve sol ayd\u0131nlar, \u00c1satr\u00fa ve benzeri Avrupa neopagan hareketlerini yak\u0131ndan incelemektedir. Ayd\u0131nlar, bu hareketlerin antik k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131 koruma iddias\u0131n\u0131n arkas\u0131nda gizlenen ve g\u00f6\u00e7men kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ile birle\u015fen \u00f6rt\u00fck bir &#8220;beyaz \u0131rk milliyet\u00e7ili\u011fi&#8221; bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131larda bulunmaktad\u0131r. Siyasi d\u00fczlemde ise merkez sa\u011f ve sol partiler, neopagan sembollerin a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 partiler taraf\u0131ndan birer propaganda malzemesi ve d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 kimlik kalkan\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131ndan derin endi\u015fe duymaktad\u0131r.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Postmodern bireycilik ve New Age ele\u015ftirisi: <\/strong>Sek\u00fcler sekt\u00f6rdeki baz\u0131 ayd\u0131nlar ise neopaganizmi tehlikeli bir siyasi ak\u0131mdan ziyade, postmodernizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 bir &#8220;kimlik marketi t\u00fcketimi&#8221; olarak g\u00f6rmektedir. Kurumsal dinlerin disiplininden ka\u00e7an ancak rasyonel deizme de tam uyum sa\u011flayamayan modern kentli bireyin, mitolojik unsurlar\u0131 estetik bir hobi olarak t\u00fcketti\u011fi tespiti yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>2. Hristiyan Kilisesi&#8217;nin arg\u00fcmanlar\u0131 ve tedbirleri<\/strong><\/p>\n<p>Katolik Kilisesi ve Protestan otoriteleri, bu uyan\u0131\u015f ak\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 teolojik ve stratejik d\u00fczeyde \u015fu kar\u015f\u0131 hamleleri geli\u015ftirmi\u015ftir:<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 &#8220;Kurgusal romantizm&#8221; su\u00e7lamas\u0131:<\/strong> Kilise teologlar\u0131, modern neopagan hareketlerin tarihsel ger\u00e7ekli\u011fi olmayan, 19. ve 20. y\u00fczy\u0131l romantik milliyet\u00e7ili\u011fi taraf\u0131ndan icat edilmi\u015f, par\u00e7a par\u00e7a kaynaklardan kolajlanm\u0131\u015f &#8220;yapay birer fantezi k\u00fclt\u00fc&#8221; oldu\u011funu savunur. Evrensel bir ahlak yasas\u0131 ve kutsal metni bulunmayan bu yap\u0131lar\u0131n toplumsal nizam\u0131 nihilizme s\u00fcr\u00fckleyece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Ye\u015fil teoloji ve ink\u00fclt\u00fcrasyon: <\/strong>Kilise, neopaganizmin en b\u00fcy\u00fck cazibe noktas\u0131 olan &#8220;do\u011fa sevgisi ve \u00e7evre duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; kendi b\u00fcnyesine entegre etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Vatikan&#8217;\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 *Laudato si&#8217;* genelgesi ile do\u011fay\u0131 koruma sorumlulu\u011fu &#8220;Tanr\u0131&#8217;n\u0131n emanetine sahip \u00e7\u0131kma&#8221; arg\u00fcman\u0131yla teolojikle\u015ftirilmi\u015f, b\u00f6ylece \u00e7evreci gen\u00e7lerin neopagan ak\u0131mlara kaymas\u0131 \u00f6nlenmek istenmi\u015ftir [Papa Francis, 2015]. Ayr\u0131ca Kilise, siber alanda neopaganizmin tarihsel \u00e7eli\u015fkilerini de\u015fifre eden dijital apologetik kanallar\u0131 kurmu\u015ftur.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>V. Orta Asya T\u00fcrk cumhuriyetlerinde Tengricili\u011fe y\u00f6nelik ele\u015ftiriler<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>K\u0131rg\u0131zistan ve Kazakistan gibi post-Sovyet cumhuriyetlerinde mill\u00ee kimlik in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde beliren Neo-Tengrizm hareketleri, bu \u00fclkelerin yerle\u015fik din\u00ee yap\u0131lar\u0131 ve resm\u00ee devlet komisyonlar\u0131 taraf\u0131ndan sert ele\u015ftirilere tabi tutulmaktad\u0131r [Laruelle, 2006].<\/p>\n<p>\n<strong>1. \u0130slam ulemas\u0131n\u0131n ve din\u00ee kurumlar\u0131n ele\u015ftirileri<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Mill\u00ee birli\u011fi par\u00e7alama riski: <\/strong>K\u0131rg\u0131zistan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Dini \u0130daresi ve Kazakistan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Dini \u0130daresi, Tengricilik aktivizmini ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeni kazanm\u0131\u015f halklar\u0131n mill\u00ee b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7ten b\u00f6lecek yapay bir tehdit olarak g\u00f6rmektedir. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r devam eden Kazak ve K\u0131rg\u0131z kimli\u011finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olan geleneksel \u0130slam inanc\u0131n\u0131 d\u0131\u015flaman\u0131n, toplumsal yap\u0131da derin inan\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131 belirtilmektedir [Smagulov, 2020].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 K\u00fclt\u00fcrel yapayl\u0131k ve k\u00f6ks\u00fczl\u00fck: <\/strong>Orta Asyal\u0131 \u0130slam \u00e2limleri, modern Tengricilerin ya\u015fayan bir gelene\u011fi aktarmad\u0131klar\u0131n\u0131, aksine Sovyet d\u00f6neminde tahrif olmu\u015f eksik etnografik veriler ve Bat\u0131l\u0131 neopagan modellerden uyarlanm\u0131\u015f kurmaca rit\u00fceller sergilediklerini iddia ederek bu y\u00f6neli\u015fi &#8220;marjinal bir dikkat \u00e7ekme \u00e7abas\u0131&#8221; olarak nitelendirmektedir [Aitbaeva, 2019].<\/p>\n<p>\n<strong>2. Resm\u00ee devlet komisyonlar\u0131n\u0131n ve uzmanlar\u0131n yakla\u015f\u0131mlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 B\u00fcrokratik ve hukuki ret:<\/strong> K\u0131rg\u0131zistan ve Kazakistan&#8217;daki Devlet Din Komisyonlar\u0131, Tengricili\u011fin resm\u00ee bir &#8220;din&#8221; olarak tescil edilmesi y\u00f6n\u00fcndeki yasal ba\u015fvurular\u0131 uzun s\u00fcre reddetmi\u015f veya ertelemi\u015ftir [Ibraev, 2021]. Komisyonlar\u0131n resm\u00ee raporlar\u0131nda Tengricili\u011fin &#8220;dogmatik bir inan\u00e7 sistemi, kutsal metni, hiyerar\u015fik din adam\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 veya kurumsalla\u015fm\u0131\u015f ibadet esaslar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131&#8221; i\u00e7in bir &#8220;din&#8221; de\u011fil, tarihsel-k\u00fclt\u00fcrel bir felsefe veya &#8220;geleneksel \u00f6rf ve \u00e2det bile\u015feni&#8221; olarak kabul edilmesi gerekti\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r [Aitbaeva, 2019].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Yapay kastla\u015fma uyar\u0131lar\u0131:<\/strong> B\u00f6lgedeki sosyologlar ve devlet analistleri, Tengricili\u011fin kurumsalla\u015fmas\u0131 h\u00e2linde toplumda denetlenemeyen sahte \u015famanlar veya &#8220;s\u00f6zde din\u00ee b\u00fcrokratlar&#8221; s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n t\u00fcreyece\u011fi, bunun da din\u00ee ve sosyal istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 tetikleyebilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunmaktad\u0131r [Ibraev, 2021].<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>VI. Yeni nesil dijital mabetler: Algoritmik inan\u00e7 ve siber Tengricilik<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>\u00c7a\u011fda\u015f Tengricilik hareketini geleneksel inan\u00e7 yap\u0131lar\u0131ndan ay\u0131ran en radikal \u00f6zellik, fiziki mek\u00e2nlardan b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f, t\u00fcm\u00fcyle siber alanda \u00fcretilen ve t\u00fcketilen algoritmik bir inan\u00e7 modeli olmas\u0131d\u0131r. Hareketin mabetleri betonarme yap\u0131lar de\u011fil; sosyal medya platformlar\u0131, video payla\u015f\u0131m siteleri ve dijital topluluk sunucular\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>1. Sosyal medya esteti\u011fi: Phonk ve edit k\u00fclt\u00fcr\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>TikTok, Instagram Reels ve YouTube Shorts gibi mecralarda gen\u00e7lerin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan &#8220;Tengrici&#8221; i\u00e7erikler, arkaik din anlat\u0131lar\u0131n\u0131n aksine olduk\u00e7a modern ve agresif bir dijital estetikle (\u00f6zellikle synthwave ve phonk m\u00fczik ritimleriyle) pazarlanmaktad\u0131r. G\u00f6kt\u00fcrk ka\u011fanlar\u0131, kurt motifleri, eski T\u00fcrk sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n animasyonlar\u0131 ve militarist g\u00f6rseller, siber alanda <em>&#8220;asi, ba\u011f\u0131ms\u0131z, do\u011fayla uyumlu ve g\u00fc\u00e7l\u00fc&#8221; <\/em>bir kimlik imaj\u0131 olarak dola\u015f\u0131ma sokulmaktad\u0131r. Klasik din\u00ee g\u00f6rselli\u011fin muhafazak\u00e2r aile bask\u0131s\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fen &#8220;demode&#8221; alg\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k siber Tengricilik, gen\u00e7 ak\u0131ll\u0131 telefon kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in estetik birer t\u00fcketim nesnesine d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n<p>\n<strong>2. Discord sunucular\u0131 ve siber ayinler<\/strong><\/p>\n<p>Fiziki bir din adam\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131ndan yoksun olan \u00e7a\u011fda\u015f Tengrici gen\u00e7ler, inan\u00e7 pratiklerini Discord sunucular\u0131nda kurduklar\u0131 odalarda icra etmektedir. Bu sunucularda G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e dil dersleri verilmekte, mitolojik metinler PDF format\u0131nda payla\u015f\u0131lmakta ve ses odalar\u0131nda <em>&#8220;siber kurultaylar&#8221; <\/em>d\u00fczenlenmektedir. Geleneksel Tengricilikteki kurban veya rit\u00fcel tabular\u0131 modern hayat\u0131n sek\u00fcler yap\u0131s\u0131na uymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, siber alanda bu pratiklerin yerini rasyonel din felsefesi tart\u0131\u015fmalar\u0131, pop\u00fcler tarih okumalar\u0131 ve dijital dayan\u0131\u015fma a\u011flar\u0131 almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>3. Algoritma g\u00fcd\u00fcml\u00fc din de\u011fi\u015ftirme<\/strong><\/p>\n<p>Dijital \u00e7a\u011fda bireylerin inan\u00e7 tercihleri, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sosyal medya algoritmalar\u0131n\u0131n besleme mekanizmalar\u0131yla \u015fekillenmektedir. YouTube&#8217;da pop\u00fcler din ele\u015ftirisi veya pop\u00fcler tarih videolar\u0131 izleyen bir gencin kar\u015f\u0131s\u0131na, algoritma taraf\u0131ndan otomatik olarak sek\u00fcler-milliyet\u00e7i i\u00e7erikler ve ard\u0131ndan Tengricilik anlat\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Bu durum, siber Tengricili\u011fin geleneksel tebli\u011f veya misyonerlik y\u00f6ntemleriyle de\u011fil, tamamen yapay zek\u00e2 algoritmalar\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirmesiyle yay\u0131lan ilk<em> &#8220;postmodern inan\u00e7 modellerinden biri&#8221;<\/em> oldu\u011funu kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>VII. T\u00fcrkiye&#8217;de kurumsal \u0130slam&#8217;\u0131n, ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n ve yazarlar\u0131n de\u011ferlendirmeleri<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de \u00e7a\u011fda\u015f Tengricilik dalgas\u0131; din sosyolojisi, kelam ve kamusal din\u00ee otoriteler taraf\u0131ndan yak\u0131ndan izlenmekte; Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nde gelen isimleri ve ayd\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan farkl\u0131 kategorilerde kritik de\u011ferlendirmelere tabi tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>1. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n resm\u00ee m\u00fctalaas\u0131 ve arg\u00fcmanlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 B\u00fcrokratik ve teolojik reddetme:<\/strong> N\u00fcfus c\u00fczdanlar\u0131ndaki din hanesini <em>&#8220;Tengri&#8221;<\/em> yapmak isteyen vatanda\u015flar\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalarda mahkemelere g\u00f6r\u00fc\u015f bildiren Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, bu taleplere resm\u00ee olarak olumsuz m\u00fctalaa vermi\u015ftir. Diyanet&#8217;in mahkemelere sundu\u011fu resm\u00ee m\u00fctalaada, Tengricili\u011fin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde<em> &#8220;kodlanm\u0131\u015f, sistematik, kurumsal yap\u0131s\u0131, peygamberi ve vahye dayal\u0131 evrensel bir ibadet nizam\u0131 olan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir din&#8221;<\/em> stat\u00fcs\u00fc ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131; dolay\u0131s\u0131yla resm\u00ee n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir <em>&#8220;din ad\u0131&#8221; <\/em>olarak tescil edilmesinin teolojik ve hukuki a\u00e7\u0131dan uygun olmad\u0131\u011f\u0131 tezi savunulmu\u015ftur [Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, 2022].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 &#8220;K\u00fclt\u00fcrel a\u015f\u0131nma ve pop\u00fclizm&#8221; uyar\u0131s\u0131:<\/strong> Diyanet yay\u0131nlar\u0131nda ve hutbelerinde, gen\u00e7ler aras\u0131nda yay\u0131lan deizm, agnostisizm ve Tengricilik gibi y\u00f6nelimler do\u011frudan <em>&#8220;k\u00fclt\u00fcrel s\u00f6m\u00fcrgecilik&#8221; <\/em>ve <em>&#8220;sosyal medya pop\u00fclizminin&#8221; <\/em>\u00fcr\u00fcn\u00fc olarak de\u011ferlendirilmektedir. Antik inan\u00e7lar\u0131n estetik bir ambalajla sunulmas\u0131n\u0131n gen\u00e7lerin din\u00ee ve mukaddes ba\u011flar\u0131n\u0131 zay\u0131flatmay\u0131 hedefleyen d\u0131\u015fsal birer manip\u00fclasyon oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\n<strong>2. \u00d6nemli \u0130slami isimlerin ve ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n teolojik ele\u015ftirileri<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Tarihsel s\u00fcreklilik ve kimlik b\u00f6l\u00fcnmesi: <\/strong>\u0130lahiyat\u00e7\u0131lar ve din sosyologlar\u0131, T\u00fcrk milletinin tarihsel geli\u015fim \u00e7izgisinde \u0130slam&#8217;\u0131n bir <em>&#8220;d\u0131\u015f unsur&#8221; <\/em>de\u011fil, kimli\u011fin kurucu unsuru oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. \u0130slam&#8217;\u0131<em> &#8220;Arap k\u00fclt\u00fcr\u00fc&#8221; <\/em>olarak kodlayan Tengrici s\u00f6yleme kar\u015f\u0131, T\u00fcrklerin \u0130slam teolojisine ak\u0131lc\u0131 ve estetik boyutlar kazand\u0131rarak onu mill\u00eele\u015ftirdikleri hat\u0131rlat\u0131lmaktad\u0131r [\u00d6zkan, 2007]. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam&#8217;dan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir T\u00fcrk kimli\u011fi in\u015fa etme \u00e7abas\u0131n\u0131n <em>&#8220;tarihsel bir intihar&#8221; <\/em>ve <em>&#8220;sosyolojik bir imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k&#8221;<\/em> oldu\u011fu savunulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 &#8220;Deizmin milliyet\u00e7i maskesi&#8221; tezi: <\/strong>Kelam kozmologlar\u0131 ve muhafazak\u00e2r yazarlar, modern T\u00fcrkiye&#8217;deki Tengricili\u011fin antik G\u00f6k Tanr\u0131 inanc\u0131n\u0131n asl\u0131na r\u00fccu etmesi de\u011fil; tamamen sek\u00fcler deizmin ve din kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n milliyet\u00e7i motiflerle maskelenmi\u015f bir versiyonu oldu\u011funu iddia etmektedir. Gen\u00e7lerin \u015famanik tabular\u0131 veya arkaik rit\u00fcelleri bizzat ya\u015famak istemedikleri, sadece kurumsal dine duyduklar\u0131 siyasi \u00f6fkeyi <em>&#8220;T\u00fcrk\u00e7\u00fc&#8221;<\/em> bir paravan arkas\u0131nda me\u015frula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 tespiti yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>3. Muhafazak\u00e2r ayd\u0131n ve yazarlar\u0131n sosyopolitik bak\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Mill\u00ee g\u00fcvenlik ve &#8220;yabanc\u0131la\u015fma&#8221; kayg\u0131s\u0131:<\/strong> Sa\u011f\/muhafazak\u00e2r ayd\u0131nlar ve k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131, gen\u00e7li\u011fin Tengricilik sembolizmi \u00fczerinden kurumsal \u0130slam&#8217;dan uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 sosyok\u00fclt\u00fcrel bir <em>&#8220;\u00e7\u00f6z\u00fclme&#8221;<\/em> ve yabanc\u0131la\u015fma riski olarak ele almaktad\u0131r. Bu y\u00f6nelimin, T\u00fcrk toplumunun en b\u00fcy\u00fck harc\u0131 olan \u0130slam karde\u015fli\u011fini ve \u00fcmmet ba\u011f\u0131n\u0131 zay\u0131flatarak toplumu mikro-milliyet\u00e7i pencerelerde kutupla\u015ft\u0131rabilece\u011fi endi\u015fesi dile getirilmektedir.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 \u00d6fke kontrol\u00fc ve alternatifsizlik ele\u015ftirisi:<\/strong> Yazarlar, gen\u00e7lerin s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 krizine veya tarikat skandallar\u0131na kar\u015f\u0131 duydu\u011fu \u00f6fkenin anla\u015f\u0131labilece\u011fini; ancak \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn rasyonel devlet politikalar\u0131 geli\u015ftirmek yerine, bin y\u0131ll\u0131k medeniyet miras\u0131n\u0131 reddederek <em>&#8220;tarihsel bir kurguya&#8221;<\/em> s\u0131\u011f\u0131nmak olamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Tengricili\u011fin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k ekonomik, hukuki ve ahlaki sorunlar\u0131na sunabilece\u011fi kapsaml\u0131 bir <em>&#8220;toplumsal s\u00f6zle\u015fme&#8221; <\/em>ve sistem alternatifi bulunmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi ele\u015ftirilerin odak noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>VIII. T\u00fcrkiye&#8217;de Tengricilik: \u00d6nemli akt\u00f6rler ve yay\u0131n ekosistemi<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de \u00e7a\u011fda\u015f Tengricilik dalgas\u0131, kurumsal yap\u0131s\u0131 olmasa da belirli entelekt\u00fcel fig\u00fcrler, yay\u0131nevleri, sivil olu\u015fumlar ve dijital a\u011flar vas\u0131tas\u0131yla kendi yay\u0131n ekosistemini \u00fcretmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>1. \u00d6nemli ki\u015filer ve entelekt\u00fcel referanslar<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Akademik k\u00f6kler: <\/strong>Hareketin tarihsel ve felsefi altyap\u0131s\u0131 do\u011frudan T\u00fcrkolog Prof. Dr. Jean-Paul Roux, Prof. Dr. Bahaeddin \u00d6gel, Prof. Dr. \u0130brahim Kafeso\u011flu ve Prof. Dr. Ya\u015far \u00c7oruhlu gibi isimlerin T\u00fcrk mitolojisi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve dini \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 akademik eserlere dayanmaktad\u0131r [Roux, 1984].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Pop\u00fcler\/dijital fig\u00fcrler: <\/strong>Bug\u00fcn gen\u00e7 ku\u015fa\u011f\u0131n fikir d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ve kurumsal din ele\u015ftirilerini \u015fekillendiren pop\u00fcler ve sek\u00fcler\/milliyet\u00e7i fig\u00fcrlerin ba\u015f\u0131nda Diamond Tema ve Erlik gibi dijital i\u00e7erik \u00fcreticileri gelmektedir. Bu isimler rasyonel din felsefesi anlat\u0131lar\u0131 ve pop\u00fcler tarih i\u00e7erikleriyle sek\u00fcler milliyet\u00e7i gen\u00e7li\u011fin ana referans noktalar\u0131 h\u00e2line gelmi\u015ftir. Ayr\u0131ca hukuki alanda \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden avukat Burhanettin Mumcuo\u011flu, din hanesini &#8220;Tengri&#8221; olarak de\u011fi\u015ftiren yasal s\u00fcre\u00e7lerin emsal ismi olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r [Mumcuo\u011flu, 2022].<\/p>\n<p>\n<strong>2. \u00d6nemli yay\u0131nlar ve yay\u0131nevleri<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Panama Yay\u0131nc\u0131l\u0131k:<\/strong> Pop\u00fcler d\u00fczeyde mitolojik kurgu ve tarihsel rekonstr\u00fcksiyon i\u00e7eren edeb\u00ee eserleri okuyucuya sunan \u00f6nde gelen mecralardan biridir [Panama Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2023].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 \u00d6t\u00fcken Ne\u015friyat ve T\u00fcrk Dil Kurumu (TDK):<\/strong> Do\u011frudan bir Tengrici ajandas\u0131 g\u00fctmemekle birlikte, kadim T\u00fcrk tarihi metinlerinin birincil bas\u0131mlar\u0131n\u0131 yaparak hareketin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu tarihsel ham veriyi ve G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e dil bilgisini sa\u011flayan ana kurumsal yap\u0131lard\u0131r.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Ba\u011f\u0131ms\u0131z\/dijital kitaplar: <\/strong>Pop\u00fcler e-kitap platformlar\u0131nda yer alan ve hareketin pratik\/felsefi y\u00f6n\u00fcn\u00fc kitlelere sunmay\u0131 ama\u00e7layan yay\u0131nlar gen\u00e7lik aras\u0131nda dola\u015f\u0131ma girmektedir [Saz\u00e7alar, 2020].<\/p>\n<p>\n<strong>3. \u00d6nemli sosyal medya hesaplar\u0131, dernekler ve web siteleri<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 G\u00f6k Tengri Derne\u011fi:<\/strong> \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 dernekler k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcne kay\u0131tl\u0131, kurumsal kimli\u011fi ile do\u011fa faaliyetleri, k\u00fclt\u00fcrel toplant\u0131lar ve sivil \u00f6rg\u00fctlenme a\u011flar\u0131 olu\u015fturan resm\u00ee bir yap\u0131d\u0131r [G\u00f6k Tengri Derne\u011fi, 2023].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Tengri Yolu Derne\u011fi: <\/strong>Sosyal medya mecralar\u0131nda aktif olarak \u00f6rg\u00fctlenen, T\u00fcrkiye&#8217;de Tengri inanc\u0131n\u0131 do\u011frudan tan\u0131tma misyonu \u00fcstlenen sivil toplum olu\u015fumlar\u0131ndand\u0131r [Tengri Yolu Derne\u011fi, 2024].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Tengrici T\u00fcrkiye blog\/web platformlar\u0131:<\/strong> Dijital alanda makaleler, k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131 ve teorik inan\u00e7 esaslar\u0131 yay\u0131mlayan, ba\u011f\u0131ms\u0131z yazarlar\u0131n i\u00e7erik \u00fcretti\u011fi k\u00f6kl\u00fc dijital ar\u015fiv platformlar\u0131d\u0131r [Saz\u00e7alar, 2020].<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>IX. Tengricili\u011fin bug\u00fcn\u00fc: Tetikleyen unsurlar, ampirik profil, s\u0131n\u0131f-mek\u00e2n ve siyasi y\u00f6neli\u015f<\/strong><\/span><\/h3>\n<p><strong>1. Ampirik zemin: Yayg\u0131nl\u0131k, profil ve inan\u00e7 m\u0131, protesto mu?<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de \u00e7a\u011fda\u015f Tengricilik y\u00f6nelimi \u00fczerine yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc sosyal medya g\u00f6zlemi, anekdot ve s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da hukuki \u00f6rnek \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyor. Oysa mevcut anket verileri daha net bir tablo sunuyor. KONDA, MAK ve \u00e7e\u015fitli gen\u00e7lik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, kendini deist veya<em> &#8220;dindar de\u011fil&#8221; <\/em>olarak tan\u0131mlayanlar\u0131n oran\u0131n\u0131n \u00f6zellikle 18-29 ya\u015f grubunda y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu kesimin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 ayn\u0131 zamanda milliyet\u00e7i kimlik vurgusu ta\u015f\u0131yor. Ancak<em> &#8220;Tengrici&#8221; <\/em>etiketini do\u011frudan benimseyenlerin oran\u0131, sosyal medya g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 alg\u0131n\u0131n \u00e7ok alt\u0131nda kal\u0131yor. Burhanettin Mumcuo\u011flu&#8217;nun kimlik davas\u0131 sonras\u0131 yap\u0131lan ba\u015fvurular\u0131n say\u0131s\u0131 binlerle ifade edilse de bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu resm\u00ee n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131na yans\u0131m\u0131yor.<\/p>\n<p>Sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131n takip\u00e7i ve etkile\u015fim verileri incelendi\u011finde, y\u00fcksek g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde algoritma ve estetik payla\u015f\u0131m (G\u00f6kt\u00fcrk alfabesi, kurt motifleri, phonk editleri) kaynakl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Derinlemesine s\u00f6yle\u015fi ve odak grup \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ihtiya\u00e7 duyulan nokta \u015fu: Bu y\u00f6nelim, gen\u00e7lerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in kurumsal dine ve mevcut politikaya kar\u015f\u0131 sembolik bir protesto mu, yoksa fiilen benimsenen bir inan\u00e7 sistemi mi? Mevcut veriler, ikincisinin daha s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Ampirik zemin g\u00fc\u00e7lendirilmeden yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar hem abart\u0131ya hem de k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeye a\u00e7\u0131k kal\u0131yor.<\/p>\n<p>\n<strong>2. S\u0131n\u0131f ve mek\u00e2n: Homojen olmayan bir y\u00f6nelim<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7a\u011fda\u015f Tengricilik y\u00f6nelimi tek tip bir<em> &#8220;gen\u00e7lik&#8221;<\/em> fenomeni de\u011fil. B\u00fcy\u00fck\u015fehirlerde \u00fcniversite e\u011fitimi alan veya alm\u0131\u015f, orta ve orta-\u00fcst gelir grubuna yak\u0131n kesimlerde daha \u00e7ok dijital estetik, tarih merak\u0131 ve kurumsal dine mesafe \u015feklinde tezah\u00fcr ediyor. Bu grupta G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e ibareler ve mitolojik imgeler, daha \u00e7ok kimlik ifadesi ve sosyal medya performans\u0131 i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n<p>Buna kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6\u00e7\u00fcn yo\u011fun oldu\u011fu veya ekonomik bask\u0131n\u0131n daha do\u011frudan hissedildi\u011fi \u015fehir ve il\u00e7elerde y\u00f6nelim, daha \u00e7ok<em> &#8220;yerlilik&#8221; <\/em>ve demografik kayg\u0131 \u00fczerinden \u015fekilleniyor. Mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde fiziksel g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck (d\u00f6vme, ti\u015f\u00f6rt, duvar yaz\u0131s\u0131) artarken dijital platformlardaki sofistike anlat\u0131lar azalabiliyor. S\u0131n\u0131fsal konum, hem kayg\u0131n\u0131n \u015fiddetini hem de ifade bi\u00e7imini belirliyor. Homojen bir <em>&#8220;Tengrici gen\u00e7lik&#8221;<\/em> tablosu \u00e7izmek, bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 gizleyerek olgunun siyasi ve sosyolojik analizini zay\u0131flat\u0131yor.<\/p>\n<p>\n<strong>3. Kurumsal din ele\u015ftirisi ve sek\u00fclerle\u015fme<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de son y\u0131llarda dinin siyasi ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, kamusal alanda tek tiple\u015ftirici bir dindarl\u0131k modelinin dayat\u0131lmas\u0131 ve tarikat\/cemaat yap\u0131lar\u0131n\u0131n kamusal n\u00fcfuz elde etme s\u00fcre\u00e7leri, sorgulayan gen\u00e7 zihinlerde kurumsal dine kar\u015f\u0131 derin bir yabanc\u0131la\u015fma (deizm ve ateizm e\u011filimleri) yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak tarihsel ger\u00e7eklik, T\u00fcrklerin Hanefi-Maturidi kelam\u0131 ve Yesevi tasavvufu \u00fczerinden \u0130slam&#8217;\u0131 kendi k\u00fclt\u00fcrel ve siyasi kal\u0131plar\u0131yla yeniden yorumlad\u0131klar\u0131n\u0131, bin y\u0131ll\u0131k s\u00fcreklilik i\u00e7inde ona \u00f6zg\u00fcn katk\u0131lar sunduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir [\u00d6zkan, 2007]. Bu kitle i\u00e7in Tengricilik, mill\u00ee kimlikten \u00f6d\u00fcn vermeden kurumsal dine ve mevcut muhafazak\u00e2r politikalara kar\u015f\u0131 bayrak a\u00e7abilecekleri &#8220;yerli ve sek\u00fcler&#8221; bir alternatif olarak konumlanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>4. S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 krizi ve nativist \u00f6z savunma<\/strong><\/p>\n<p>Suriye, Irak ve Afganistan eksenli kitlesel g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;nin sosyok\u00fclt\u00fcrel ve demografik dokusunda ciddi bir k\u0131r\u0131lma yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum yerli n\u00fcfusta, \u00f6zellikle de gelece\u011fe dair kayg\u0131 ta\u015f\u0131yan gen\u00e7lerde <em>&#8220;kendi vatan\u0131nda az\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fme&#8221; <\/em>ve <em>&#8220;ulusal kimli\u011fin Orta Do\u011fulula\u015fmas\u0131&#8221;<\/em> korkusunu tetiklemi\u015ftir. Bu demografik tehdit alg\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Tengricilik; Orta Do\u011fu k\u00f6kenli her t\u00fcrl\u00fc din\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel formdan radikal bir kopu\u015fu simgeleyen bir <em>&#8220;savunma kalkan\u0131&#8221;<\/em> h\u00e2line gelmi\u015ftir [Uyar ve G\u00f6k\u00e7e, 2024].<\/p>\n<p>Sokaklarda, \u00fcniversitelerde ve dijital platformlarda G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e ibareler ve kurt motifleri, bu demografik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme kar\u015f\u0131 bir diren\u00e7 simgesi olarak kamusalla\u015fmaktad\u0131r. Bu kayg\u0131 me\u015fru olmakla birlikte, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn sembolik kimlik kalkan\u0131ndan ziyade veriye dayal\u0131 g\u00f6\u00e7 y\u00f6netimi, entegrasyon politikalar\u0131 ve ekonomik kapasite tart\u0131\u015fmalar\u0131nda yatt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r [Uyar ve G\u00f6k\u00e7e, 2024].<\/p>\n<p>\n<strong>5. Siyasi tercihler ve sand\u0131k izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>Tengrici ve sek\u00fcler-milliyet\u00e7i gen\u00e7lik, T\u00fcrkiye&#8217;deki geleneksel ideolojik kutupla\u015fmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, kendisini<em> &#8220;\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Yol&#8221;<\/em> olarak kavramsalla\u015ft\u0131ran kat\u0131 sek\u00fcler bir milliyet\u00e7ilik ekseninde konumland\u0131rmaktad\u0131r. Ancak bu kitlenin oy verme davran\u0131\u015flar\u0131 ve siyasi aidiyetleri homojen bir yap\u0131 sunmamakta, hi\u00e7bir partinin tekelinde yer almamaktad\u0131r.<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<div class=\"dnd-widget-wrapper context-custom_gallery type-image\">\n<div class=\"dnd-atom-rendered\"><!-- scald=599618:custom_gallery --><\/p>\n<div class=\"entry-media-inner-img\">\n   <img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2026\/10\/15\/1381733-1491807597.jpg?resize=932%2C657&#038;ssl=1\" width=\"932\" height=\"657\" alt=\"-\" title=\"-\"><\/div>\n<p><!-- END scald=599618 --><\/div>\n<\/div>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Sosyolojik veriler, Tengrici sembolizmin pop\u00fclaritesi ile somut bir parti tercihi aras\u0131nda do\u011frusal ve mutlak bir ba\u011f kurman\u0131n ampirik olarak abart\u0131l\u0131 oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Bu hareket, konjonkt\u00fcrel siyasi partilerin ajandalar\u0131ndan daha geni\u015f, derin bir kimlik ve k\u00fclt\u00fcr aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 temsil etti\u011finden, herhangi bir siyasi parti i\u00e7in kal\u0131c\u0131 ve otomatik bir se\u00e7men deposu olarak g\u00f6r\u00fclemez. Siyasi partilerin bu sosyolojik y\u00f6neli\u015fi kendi d\u00f6nemsel s\u00f6ylemlerine malzeme yapma \u00e7abalar\u0131, hareketin heterojen yap\u0131s\u0131 ve rasyonel gen\u00e7lik profili nedeniyle sand\u0131kta mutlak bir kar\u015f\u0131l\u0131k bulmamaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>X. Riskler, e\u011fitim, cinsiyet ve ku\u015fak boyutu<\/strong><\/span><\/h3>\n<p><strong>1. Radikalle\u015fme ve siyasi ara\u00e7salla\u015fma riski<\/strong><\/p>\n<p>\u015eu anki h\u00e2liyle y\u00f6nelim b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sembolik ve tepkisel d\u00fczeyde kal\u0131yor. Ancak ekonomik kriz, yeni bir g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131 veya siyasi kutupla\u015fman\u0131n derinle\u015fmesi durumunda bu sembolizmin daha sert bi\u00e7imler almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Avrupa&#8217;daki baz\u0131 neopagan ve nativist \u00e7evrelerin, ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u00fclt\u00fcrel aray\u0131\u015f olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131p zamanla etnosentrik ve d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 s\u00f6ylemlere kayd\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekler mevcut. T\u00fcrkiye&#8217;de de benzer bir kayma, belirli siyasi akt\u00f6rlerin bu sembolleri ara\u00e7salla\u015ft\u0131rmas\u0131yla h\u0131zlanabilir.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda her G\u00f6kt\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131 veya kurt motifi kullanan genci <em>&#8220;radikal&#8221; <\/em>olarak etiketlemek de yan\u0131lt\u0131c\u0131. Mevcut veriler, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fun siyasi \u00f6rg\u00fctlenme veya \u015fiddet e\u011filiminden uzak oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Risk analizi, hem panik yaratmadan hem de <em>&#8220;hi\u00e7bir tehlike yok&#8221;<\/em> demeden yap\u0131lmal\u0131. Y\u00f6nelimin bug\u00fcnk\u00fc heterojen ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde dijital karakteri, onu kolayca tek bir siyasi hatta ba\u011flamay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor; ancak kriz anlar\u0131nda bu durum de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n<p>\n<strong>2. E\u011fitim sistemi ve tarih anlat\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Gen\u00e7lerdeki k\u00f6k aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir kayna\u011f\u0131, e\u011fitim sisteminde \u0130slam \u00f6ncesi d\u00f6nem ile \u0130slam sonras\u0131 d\u00f6nem aras\u0131nda yarat\u0131lan \u00f6rt\u00fck<em> &#8220;s\u0131f\u0131r toplaml\u0131&#8221;<\/em> rekabet alg\u0131s\u0131d\u0131r. M\u00fcfredat, G\u00f6kt\u00fcrk ve Uygur miras\u0131n\u0131 ya yeterince i\u015flememekte ya da \u0130slam sonras\u0131 d\u00f6nemi<em> &#8220;as\u0131l&#8221; <\/em>T\u00fcrk kimli\u011fi olarak sunarak \u00f6ncesini marjinalle\u015ftirmektedir. Bu durum, baz\u0131 gen\u00e7lerde<em> &#8220;ger\u00e7ek T\u00fcrk kimli\u011fi \u0130slam&#8217;dan \u00f6nceydi&#8221; <\/em>\u015feklinde tepkisel bir okumaya zemin haz\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n<p>Oysa tarihsel s\u00fcre\u00e7, T\u00fcrklerin \u0130slam&#8217;\u0131 edilgen bi\u00e7imde profesyonelce benimsedi\u011fini, Hanefi f\u0131k\u0131h, Maturidi kelam ve Yesevi tasavvuf \u00fczerinden kendi devlet akl\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel kal\u0131plar\u0131yla yeniden yorumlad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor [\u00d6zkan, 2007]. E\u011fitimde katmanl\u0131 bir anlat\u0131 (\u0130slam \u00f6ncesi kozmoloji ve devlet gelene\u011fi + \u0130slam&#8217;\u0131n T\u00fcrk yorumu + Cumhuriyet&#8217;in vatanda\u015fl\u0131k temelli sek\u00fclerli\u011fi) bu s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 alg\u0131y\u0131 k\u0131rabilir. Bask\u0131c\u0131 veya tek y\u00f6nl\u00fc din e\u011fitimi ise tam tersine gen\u00e7leri alternatif anlat\u0131lara itiyor.<\/p>\n<p>\n<strong>3. Cinsiyet ve ku\u015fak aktar\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Y\u00f6nelim b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde erkek a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Sosyal medya i\u00e7eriklerinde militarist imgeler, sava\u015f\u00e7\u0131 arketipler ve <em>&#8220;g\u00fc\u00e7l\u00fc T\u00fcrk&#8221;<\/em> s\u00f6ylemi \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Gen\u00e7 kad\u0131nlar\u0131n bu alandaki varl\u0131\u011f\u0131 daha s\u0131n\u0131rl\u0131 ve genellikle do\u011fa, ekoloji veya k\u00fclt\u00fcrel miras vurgusu \u00fczerinden \u015fekilleniyor. Aile i\u00e7inde ise konu, genellikle <em>&#8220;dinden uzakla\u015fma&#8221; <\/em>veya <em>&#8220;milliyet\u00e7i tepki&#8221; <\/em>olarak tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor; derinlemesine konu\u015fulmas\u0131 nadir.<\/p>\n<p>Bask\u0131c\u0131 din\u00ee e\u011fitim modelleri uygulayan ailelerde gen\u00e7ler, sorgulamalar\u0131n\u0131 evde ifade edemedikleri i\u00e7in siber alanlara y\u00f6neliyor. Ku\u015fak aktar\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik soru \u015fu: Bu y\u00f6nelim, bir sonraki nesle inan\u00e7 olarak m\u0131, yoksa ge\u00e7ici bir kimlik protestosu olarak m\u0131 ge\u00e7ecek? Mevcut durumda ikinci ihtimal daha g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Aile i\u00e7i ileti\u015fimin demokratikle\u015fmesi ve gen\u00e7lerin sorgulamalar\u0131n\u0131n <em>&#8220;ihanet&#8221; <\/em>olarak g\u00f6r\u00fclmemesi, y\u00f6nelimin radikalle\u015fmesini engelleyebilecek unsurlardan biri.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>XI. Yan\u0131lg\u0131lar, teolojik yan\u0131lsamalar ve anakronizm tuzaklar\u0131<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Bu sosyolojik y\u00f6nelimin g\u00fcncel krizlere kar\u015f\u0131 bir kalkan i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k olsa da hareketin kendi i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 teolojik ve tarihsel \u00e7eli\u015fkiler mevcuttur.<\/p>\n<p>\n<strong>1. \u0130slam&#8217;\u0131 co\u011frafyaya hapsetme ve tarihsel indirgemecilik<\/strong><\/p>\n<p>Tengrici s\u00f6ylemin merkezinde yer alan \u0130slamiyet&#8217;i <em>&#8220;Arap dini&#8221;<\/em> olarak kodlama e\u011filimi, sosyolojik a\u00e7\u0131dan bir dinin evrenselle\u015fme ve farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler taraf\u0131ndan yeniden yorumlanma kabiliyetini g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmaktad\u0131r [Uyar ve G\u00f6k\u00e7e, 2024]. T\u00fcrk topluluklar\u0131 \u0130slam dairesine girdikten sonra edilgen bir \u015fekilde asimile olmam\u0131\u015f; aksine kendi devlet ak\u0131llar\u0131n\u0131, ordu d\u00fczenlerini ve tasavvufi derinliklerini bu dine entegre etmi\u015flerdir [\u00d6zkan, 2007]. Bin y\u0131ll\u0131k T\u00fcrk devlet akl\u0131n\u0131 ve medeniyet miras\u0131n\u0131 \u0130slam&#8217;dan tamamen yal\u0131tarak okumak, tarihsel s\u00fcreklilik yasalar\u0131yla \u00e7eli\u015fmektedir. Hanefi-Maturidi gelene\u011fi ve Yesevi oca\u011f\u0131 bu s\u00fcreklili\u011fin somut \u00f6rnekleridir.<\/p>\n<p>\n<strong>2. &#8220;Suni deizm&#8221; ve anakronizm riski<\/strong><\/p>\n<p>Bug\u00fcn sosyal medyada gen\u00e7li\u011fe sunulan <em>&#8220;Tengricilik&#8221;<\/em>, ya\u015fayan organize bir inan\u00e7 sisteminden ziyade; peygambersiz, kitaps\u0131z ve dogmas\u0131z yap\u0131s\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn sek\u00fcler deizmine, agnostisizmine ve bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck aray\u0131\u015flar\u0131na zemin haz\u0131rlayan reaksiyoner bir alt k\u00fclt\u00fcr hareketidir [T\u00fcrkiye Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Vakf\u0131, 2024]. Tarihsel Tengricilik; kendi d\u00f6neminin \u015fartlar\u0131nda \u015famanik rit\u00fcelleri, kat\u0131 tabular\u0131, kurban t\u00f6renleri ve mistik dogmalar\u0131 olan kurall\u0131 bir sistemdi. Kadim bir inanc\u0131 t\u00fcm bu arkaik unsurlar\u0131ndan soyutlayarak bug\u00fcn\u00fcn postmodern d\u00fcnyas\u0131na <em>&#8220;sorunsuz bir deizm s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131&#8221;<\/em> veya sihirli bir de\u011fnek olarak sunmak teolojik bir anakronizmdir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;deki \u00e7a\u011fda\u015f Tengricilik s\u00f6yleminin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, Jean-Paul Roux ve benzeri ikincil kaynaklardan hareketle yap\u0131lan zoraki bir sistematikle\u015ftirme \u00e7abas\u0131 ta\u015f\u0131r [Roux, 1984]. Orhun Yaz\u0131tlar\u0131 ve \u00c7in y\u0131ll\u0131klar\u0131 gibi s\u0131n\u0131rl\u0131 birincil metinler, organize bir din, sabit ayinler veya teolojik bir hiyerar\u015fi sunmaz; daha \u00e7ok kozmolojik bir \u00e7er\u00e7eve ve siyasi me\u015fruiyet dili i\u00e7erir [Sultangaliyeva, 2019]. Kaynaklar\u0131n yetersizli\u011fi nedeniyle bu t\u00fcr sistematizasyonlar, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak anakronik ve spek\u00fclatif kal\u0131r.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>XII. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 perspektif, ekonomik ko\u015fullar ve gelecek senaryolar\u0131<\/strong><\/span><\/h3>\n<p><strong>1. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 perspektif: T\u00fcrkiye&#8217;ye \u00f6zg\u00fc olan ve olmayan<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;deki y\u00f6nelim, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte g\u00f6r\u00fclen <em>&#8220;yerli k\u00f6klere d\u00f6n\u00fc\u015f&#8221; <\/em>ve kurumsal dine mesafe e\u011filimlerinin yerel bir tezah\u00fcr\u00fc. \u0130skandinavya&#8217;daki \u00c1satr\u00fa, Balt\u0131k \u00fclkelerindeki Dievtur\u012bba ve Orta Asya&#8217;daki Neo-Tengrizm benzer motivasyonlar ta\u015f\u0131yor: modernite krizine kar\u015f\u0131 tarihsel s\u0131\u011f\u0131nak aray\u0131\u015f\u0131 ve<em> &#8220;ithal&#8221; <\/em>din ele\u015ftirisi [Laruelle, 2006]. Ancak T\u00fcrkiye&#8217;ye \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar daha belirleyici. Yo\u011fun Orta Do\u011fu kaynakl\u0131 g\u00f6\u00e7, kurumsal dinin uzun s\u00fcredir siyasi ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir dijital altyap\u0131, y\u00f6nelimi hem daha politik hem de daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131lan bir h\u00e2le getiriyor.<\/p>\n<p>Ba\u015fka M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda da \u0130slam \u00f6ncesi k\u00fclt\u00fcrel unsurlara ilgi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor; ancak T\u00fcrkiye&#8217;deki kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir <em>&#8220;demografik tehdit + siyasi tepki&#8221; <\/em>bile\u015fimi nadir. Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, fenomeni ne tamamen evrensel ne de tamamen istisnai olarak konumland\u0131rmay\u0131 sa\u011fl\u0131yor. T\u00fcrkiye&#8217;ye \u00f6zg\u00fc olan, g\u00f6\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00e7e\u011fi ve kurumsal dinin me\u015fruiyet kayb\u0131n\u0131n derinli\u011fi.<\/p>\n<p>\n<strong>2.\u00a0Ekonomik ko\u015fullar ve gelecek senaryolar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Demografik kayg\u0131, yaln\u0131zca k\u00fclt\u00fcrel de\u011fil, maddi ko\u015fullarla da ili\u015fkili. Gen\u00e7 i\u015fsizli\u011fi, konut eri\u015fimi, kamu hizmetleri \u00fczerindeki bask\u0131 ve g\u00f6\u00e7\u00fcn yerel kaynaklar\u0131 zorlamas\u0131,<em> &#8220;kendi vatan\u0131nda yabanc\u0131la\u015fma&#8221; <\/em>hissini g\u00fc\u00e7lendiriyor. Kimlik tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 bu ekonomik zeminden ba\u011f\u0131ms\u0131z ele almak eksik kal\u0131yor.<\/p>\n<p>Orta vadede (2030-2040) n\u00fcfus projeksiyonlar\u0131 ve entegrasyon kapasitesi belirleyici olacak. G\u00f6\u00e7 y\u00f6netimi veriye dayal\u0131 ve \u015feffaf bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr, ekonomik f\u0131rsatlar geni\u015fler ve kurumsal din siyasalla\u015fmas\u0131 azal\u0131rsa, y\u00f6nelimin sembolik d\u00fczeyde kalma ve zamanla s\u00f6n\u00fcmlenme ihtimali y\u00fcksek. Tersi durumda ise daha kal\u0131c\u0131 ve kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir kimlik \u00e7izgisine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn. Gelecek, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde devlet politikalar\u0131n\u0131n rasyonelli\u011fine ve toplumsal gerilimlerin nas\u0131l y\u00f6netildi\u011fine ba\u011fl\u0131.<\/p>\n<p>Tengricili\u011fin T\u00fcrkiye sosyolojisindeki gelece\u011fi, mevcut demografik ve siyasi krizlerin seyriyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te 2 olas\u0131 senaryo \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r:<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Marjinalle\u015fme ve dijital alt k\u00fclt\u00fcre d\u00f6n\u00fc\u015fme: <\/strong>E\u011fer bu ak\u0131m, mevcut siyasi s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 krizinin yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemsel \u00f6fkenin \u00f6tesine ge\u00e7erek felsefi, hukuki ve kurumsal bir derinlik kazanamazsa, orta vadede pop\u00fclaritesini kaybedecektir [Ibraev, 2021]. Siyasi ve demografik iklimin stabil h\u00e2le gelmesi durumunda, kurumsal mekanizmalar\u0131, kutsal metinleri ve evrensel bir toplumsal teolojisi olmayan bu suni din kurgusu, zamanla internet evrenine s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f folklorik bir merak unsuru veya marjinal bir gen\u00e7lik modas\u0131 olarak s\u00f6n\u00fcmlenebilir.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Ak\u0131lc\u0131 bir tarih ve vatanda\u015fl\u0131k bilincine evrilme: <\/strong>Daha rasyonel olan ikinci senaryoda ise bu reaksiyoner y\u00f6neli\u015f, gen\u00e7lerin bin y\u0131ll\u0131k medeniyet haf\u0131zas\u0131yla bar\u0131\u015f\u0131k, daha dengeli bir tarih bilincine evrilmesine basamak olu\u015fturabilir. G\u00f6\u00e7 krizine ve demografik tehditlere kar\u015f\u0131 mill\u00ee kimli\u011fi koruma aray\u0131\u015f\u0131, inan\u00e7 tahrifat\u0131 \u00fczerinden de\u011fil; ak\u0131lc\u0131, stratejik, hukuki, \u00e7evresel ve sek\u00fcler bir devlet akl\u0131n\u0131n egemen k\u0131l\u0131nmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Gen\u00e7 ku\u015fa\u011f\u0131n bu tepkisel aray\u0131\u015f\u0131, kurumsal din istismarlar\u0131na kar\u015f\u0131 hakl\u0131 bir uyar\u0131 fi\u015fe\u011fi olarak okunmal\u0131 ve T\u00fcrk kimli\u011finin in\u015fas\u0131nda hamasi sloganlar yerine bilim, do\u011faya sayg\u0131, evrensel hukuk ve rasyonel devlet akl\u0131n\u0131n merkezde oldu\u011fu bir modern milliyet\u00e7ilik modeline zemin haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. Katmanl\u0131 kimlik anlay\u0131\u015f\u0131 (G\u00f6kt\u00fcrk miras\u0131 + \u0130slamiyet + \u0130slamla\u015fma s\u00fcrecindeki T\u00fcrk katk\u0131lar\u0131 + Cumhuriyet&#8217;in vatanda\u015fl\u0131k temelli sek\u00fclerli\u011fi) bu evrilmenin en sa\u011fl\u0131kl\u0131 yoludur.<\/p>\n<h3>\n<span style=\"color:#990000\"><strong>XIII. Toplumsal mutabakat ve rasyonel devlet akl\u0131: Politika ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de gen\u00e7 ku\u015faklar aras\u0131nda g\u00f6zlemlenen tepkisel Tengricilik ve sek\u00fcler-nativist y\u00f6nelim, salt teolojik bir inan\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi de\u011fil; demografik krizlere, kurumsal din yap\u0131lar\u0131n\u0131n me\u015fruiyet kayb\u0131na ve k\u00fcresel modernite sars\u0131nt\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 verilen sosyolojik bir alarm i\u015faretidir. Bu ba\u011flamda, toplumsal kutupla\u015fmay\u0131 derinle\u015ftirmeden, gen\u00e7lerin kayg\u0131lar\u0131n\u0131 rasyonel zemine \u00e7ekmek ve mill\u00ee b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc korumak ad\u0131na devlet, toplum ve aile d\u00fczeyinde \u015fu stratejik ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir:<\/p>\n<p>\n<strong>1. Devlet ve kamu kurumlar\u0131 ne yapmal\u0131?<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Veriye dayal\u0131 ve \u015feffaf g\u00f6\u00e7 y\u00f6netimi: <\/strong>Gen\u00e7lerin Tengricilik sembolizmini bir <em>&#8220;\u00f6z savunma kalkan\u0131&#8221;<\/em> olarak kullanmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck tetikleyicisi, gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck demografik kayg\u0131lard\u0131r. Devlet, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 y\u00f6netimi ve entegrasyon politikalar\u0131n\u0131 hamasi s\u00f6ylemlerden ar\u0131nd\u0131rarak; tamamen uluslararas\u0131 hukuk, veri analiti\u011fi, ekonomik kapasite ve ulusal g\u00fcvenlik ekseninde \u015feffaf bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctmelidir. Gen\u00e7lik, vatan\u0131nda az\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fme korkusundan kurtar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tepkisel radikalle\u015fme zemin kaybedecektir.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Din\u00ee kurumlar\u0131n siyaset \u00fcst\u00fc konumland\u0131r\u0131lmas\u0131: <\/strong>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve kamuya ait e\u011fitim kurumlar\u0131, din\u00ee yap\u0131lar\u0131 g\u00fcndelik siyasetin ve kutupla\u015fman\u0131n bir arac\u0131 olmaktan ivedilikle \u00e7\u0131karmal\u0131d\u0131r. Tarikat ve cemaat gibi yap\u0131lar\u0131n kamusal b\u00fcrokraside n\u00fcfuz elde etme s\u00fcre\u00e7leri s\u0131k\u0131 bir hukuki denetime tabi tutulmal\u0131d\u0131r [Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, 2022].<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 E\u011fitimde katmanl\u0131 tarih ve ak\u0131lc\u0131 din m\u00fcfredat\u0131: <\/strong>E\u011fitim m\u00fcfredat\u0131nda T\u00fcrk tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u0130slam \u00f6ncesi d\u00f6nem (G\u00f6kt\u00fcrk, Uygur miras\u0131) ile \u0130slam sonras\u0131 d\u00f6nem aras\u0131nda s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 bir rekabet yarat\u0131lmadan, katmanl\u0131 bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde aktar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Din k\u00fclt\u00fcr\u00fc e\u011fitiminde dogmatik dayatmalar yerine \u0130mam-\u0131 \u00c2zam Eb\u00fb Han\u00eefe&#8217;nin, \u0130mam Maturidi&#8217;nin ak\u0131lc\u0131 kelam \u00e7izgisi, Ahmed Yesevi&#8217;nin ahlaki ve insani tasavvuf felsefesi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; gen\u00e7lerin entelekt\u00fcel din ele\u015ftirilerine bask\u0131yla de\u011fil, rasyonel felsefi arg\u00fcmanlarla cevap verilmelidir [\u00d6zkan, 2007].<\/p>\n<p>\n<strong>2. Toplum ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ne yapmal\u0131?<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Ekolojik kayg\u0131lar\u0131n rasyonel mecralara ta\u015f\u0131nmas\u0131: <\/strong>Gen\u00e7lerin Tengricili\u011fin &#8220;Yer-Su&#8221; k\u00fclt\u00fcne s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131na neden olan \u00e7evre katliamlar\u0131 ve iklim krizi \u00f6fkesi, marjinalle\u015fen alt k\u00fclt\u00fcrlerin tekelinden \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, gen\u00e7lerin \u00e7evre hassasiyetlerini modern, hukuki, bilimsel ve demokratik aktivizm mecralar\u0131na (\u00e7evre dernekleri, a\u011fa\u00e7land\u0131rma projeleri, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hareketleri) kanalize etmeli; mill\u00ee duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 hamaset yerine somut \u00e7evre koruma bilincine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmelidir.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Dijital kamusal alanda entelekt\u00fcel denge:<\/strong> Pop\u00fcler tarih ve din ele\u015ftirisi yapan dijital fig\u00fcrlerin siber alandaki mutlak hegemonyas\u0131na kar\u015f\u0131; ba\u011f\u0131ms\u0131z akademisyenler, sosyologlar ve ilahiyat\u00e7\u0131lar dijital mecralar\u0131 (YouTube, podcast, sosyal medya) daha aktif kullanmal\u0131d\u0131r. Gen\u00e7li\u011fe sunulan pop\u00fcler tarih anlat\u0131lar\u0131ndaki anakronik hatalar ve ideolojik tahrifatlar, sans\u00fcr veya adli soru\u015fturmalarla bast\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmamal\u0131; siber alanda daha kaliteli, tarafs\u0131z ve bilimsel i\u00e7erikler \u00fcretilerek entelekt\u00fcel bir denge kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>3. Aileler ne yapmal\u0131?<\/strong><\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Bask\u0131c\u0131 e\u011fitim yerine empati ve ileti\u015fim: <\/strong>Anadolu ta\u015fras\u0131nda ve kent \u00e7eperlerinde ailelerin \u00e7ocuklar\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 tek tiple\u015ftirici, bask\u0131c\u0131 din\u00ee e\u011fitim modelleri ters tepmekte ve gen\u00e7leri siber alandaki reaksiyoner s\u0131\u011f\u0131naklara itmektedir. Aileler, Z ve Alfa ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n bilgiye eri\u015fim h\u0131z\u0131n\u0131 ve sorgulay\u0131c\u0131 karakterini kabul etmeli; \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n inan\u00e7sal\/felsefi sorgulamalar\u0131n\u0131 bir &#8220;ihanet&#8221; veya &#8220;ahlaki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f&#8221; olarak g\u00f6rmeden empatiyle dinlemelidir.<\/p>\n<p class=\"rteindent1\"><strong>\u2022 Mill\u00ee ve manevi de\u011ferlerin evrensel kodlarla sunumu: <\/strong>Aileler, mill\u00ee ve manevi de\u011ferleri gen\u00e7lere demode, yasak\u00e7\u0131 ve cezaland\u0131r\u0131c\u0131 bir dille de\u011fil; bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere, bilime, sanata ve evrensel hukuka sayg\u0131l\u0131 bir ya\u015fam prati\u011fiyle model olarak sunmal\u0131d\u0131r. Gencin aile ortam\u0131nda bulamad\u0131\u011f\u0131 entelekt\u00fcel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve aidiyeti internet odalar\u0131nda aramas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ancak ev i\u00e7indeki demokratik ve \u015fefkatli ileti\u015fim ortam\u0131yla ge\u00e7ilebilir.<\/p>\n<p>\n<strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Tengricilik; ge\u00e7mi\u015fin sisler alt\u0131nda kalm\u0131\u015f miras\u0131 olarak bug\u00fcn kamusal krizlerin, kurumsal din ele\u015ftirilerinin, ekolojik \u00f6fkenin ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 dalgalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 endi\u015felerin tetikledi\u011fi reaksiyoner, sivil ve dijital bir s\u0131\u011f\u0131nakt\u0131r. Yar\u0131n\u0131 ise bu hareketin ge\u00e7ici bir sosyal medya esteti\u011fi ve hamasi sloganlar seviyesinde mi kalaca\u011f\u0131, yoksa k\u00fcresel neopagan ak\u0131mlar\u0131 do\u011fru analiz eden, dogmalardan ar\u0131nm\u0131\u015f, k\u00f6kleriyle, \u00e7evreyle ve \u0130slam miras\u0131yla bar\u0131\u015f\u0131k, demografik geli\u015fmelere objektif bakabilen, y\u00fcz\u00fcn\u00fc gelece\u011fin bilimsel d\u00fcnyas\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f ak\u0131lc\u0131 bir vatanda\u015fl\u0131k bilincine mi d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi belirleyecektir.<\/p>\n<p>Gen\u00e7ler i\u00e7in en verimli yol; tarihsel kaynaklar\u0131 ele\u015ftirel okumak, k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 (t\u00f6re, do\u011fa ile uyum, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vurgusu) takdir etmek, ancak onu s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 bir kar\u015f\u0131tl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmemek; somut sorunlar\u0131 (g\u00f6\u00e7 y\u00f6netimi, \u00e7evre koruma, e\u011fitim, ekonomi, kurumsal hesap verebilirlik) veriye dayal\u0131 ve demokratik ara\u00e7larla ele almak ve kimli\u011fi vatanda\u015fl\u0131k temelli modern milliyet\u00e7ilik \u00e7er\u00e7evesinde in\u015fa etmektir. Avrupa&#8217;daki benzer neopagan ve nativist ak\u0131mlar, bu t\u00fcr aray\u0131\u015flar\u0131n hem me\u015fru k\u00f6k ihtiyac\u0131n\u0131 hem de siyasi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa kayma riskini birlikte g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in, gen\u00e7lerin bu k\u00fcresel deneyimi de ele\u015ftirel bi\u00e7imde izlemesi yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><sup>Kaynak\u00e7a:<\/sup><\/p>\n<p><sup>\u2022 Aitbaeva, A. (2019). Kyrgyzstan: Is Tengrism a Religion or a Point of View? Institute for War and Peace Reporting K\u00fcresel Analiz Dizisi. iwpr.net<br \/>\n\u2022 Avrupa Din Akademisi. (2021). Exploring Neo-Tengrism: Closed Panel Abstract Reports. European Academy of Religion. religions360.eu<br \/>\n\u2022 Charleux, I. (2018). A Possible Source of &#8216;Tengrism&#8217;: Cosmic Typologies in Nomadic Relationalities. Academia.edu Research Database. academia.edu<br \/>\n\u2022 Danimarka Ulusal M\u00fczesi. (2021). The old Nordic religion (Asatro) today. National Museum of Denmark Prehistoric Research Section. natmus.dk<br \/>\n\u2022 Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131. (2022). N\u00fcfus hizmetleri tescil davalar\u0131 i\u00e7in sunulan din\u00ee m\u00fctalaa raporu. Din \u0130\u015fleri Y\u00fcksek Kurulu Ar\u015fivi, \u0130lke Haber Ajans\u0131 Raporu. ilkehaberajansi.com<br \/>\n\u2022 Francis, P. (2015). *Laudato si&#8217;: On care for our common home* [Encyclical]. Vatican Web Archive. vatican.va<br \/>\n\u2022 G\u00fcl, S. (2021). T\u00fcrk\u00e7ede &#8220;Tengri \/ Tanr\u0131&#8221; Kavram\u0131 Bir \u00d6rtmece Midir? Tarihsel ve Semantik Analiz. DergiPark Makale Sistemi. dergipark.org.tr<br \/>\n\u2022 Ibraev, A. (2021). Tengrian Religion in Kazakhstan: Identity vs Dogma. AsiaNews International. asianews.it<br \/>\n\u2022 Karamatova, Z. (2023). Neo-Tengrianism in Kazakhstan as a response to re-Islamization: In search of ideological roots. ResearchGate Academic Publication Database. researchgate.net<br \/>\n\u2022 Laruelle, M. (2006). Tengrism: In Search for Central Asia&#8217;s Spiritual Roots. Central Asia-Caucasus Analyst. cacianalyst.org<br \/>\n\u2022 Mumcuo\u011flu, B. (2022). N\u00fcfus k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcnde din hanesinin &#8220;Tengri&#8221; olarak tescil edilmesine ili\u015fkin yasal emsaller ve tescil beyanat\u0131. T24 Haber Ar\u015fivi. t24.com.tr \/ Twitter resm\u00ee a\u00e7\u0131klamas\u0131: x.com<br \/>\n\u2022 \u00d6zkan, H. (2007). Maturidilik. TDV \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi Dijital S\u00fcr\u00fcm\u00fc. islamansiklopedisi.org.tr<br \/>\n\u2022 Panama Yay\u0131nc\u0131l\u0131k. (2023). Tengri \u0130nan\u00e7 Tarihi ve Edeb\u00ee Se\u00e7ki Serisi \u00dcr\u00fcn Katalo\u011fu. Panama Yay\u0131nevi Portal\u0131. panamayayincilik.com<br \/>\n\u2022 Roux, J.-P. (1984). Tengricilik. TDV \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi Dijital S\u00fcr\u00fcm\u00fc. islamansiklopedisi.org.tr<br \/>\n\u2022 Saz\u00e7alar, U. R. (2020). Ya\u015fayan Tengricilik Felsefesi ve Pratik \u0130lkeler Dosyas\u0131. Tengricilik T\u00fcrkiye Yay\u0131m Platformu. blogspot.com<br \/>\n\u2022 Smagulov, M. (2020). Revival of Tengrism in Kazakhstan as ancient belief of the Kazakh nation. George Fox University Research Digital Commons. georgefox.edu<br \/>\n\u2022 Sultangaliyeva, G. (2019). Tengrism as a Source of the Monotheistic Worldview of the Turkic Peoples. E-History Kazakhstan Portal. e-history.kz<br \/>\n\u2022 Tekin, T. (1988). Orhon Yaz\u0131tlar\u0131. T\u00fcrk Dil Kurumu Yay\u0131nlar\u0131. tdk.gov.tr<br \/>\n\u2022 \u00c7oban, M. (2026). Back to the Roots? Tengrism as a Challenge to Islam in Contemporary T\u00fcrkiye. Religions, 17(3), 278. mdpi.com<\/sup><\/p>\n<p><strong>*Bu i\u00e7erik serbest gazeteci veya konuk yazarlar taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu i\u00e7erikte yer alan g\u00f6r\u00fc\u015f ve ifadeler yazara aittir ve Independent T\u00fcrk\u00e7e&#8217;nin edit\u00f6ryal politikas\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-tags field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden\">\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\"><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/tengri\">tengri<\/a><\/div>\n<div class=\"field-item odd\"><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/%C3%B6mer-kay%C4%B1r\">\u00f6mer kay\u0131r<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-subtitle field-type-text field-label-hidden\">\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\">\u00d6mer Kay\u0131r Independent T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7in yazd\u0131<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-author field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden\">\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\"><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/article-author\/%C3%B6mer-kay%C4%B1r\">\u00d6mer Kay\u0131r<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-publication-date field-type-datestamp field-label-hidden\">\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\"><span class=\"date-display-single\">Per\u015fembe, Ekim 15, 2026 &#8211; 09:30<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-image field-type-image field-label-above\">\n<div class=\"field-label\">Main image:\u00a0<\/div>\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/article\/main_image\/2026\/10\/15\/1381735-468061089.jpg?resize=1280%2C852&#038;ssl=1\" width=\"1280\" height=\"852\" alt=\"\"><\/p>\n<blockquote class=\"image-field-caption\">\n<p>&lt;p&gt;Orhun yaz\u0131tlar\u0131, T\u00fcrklerin tarihsel haf\u0131zas\u0131n\u0131n \u00f6nemli kaynaklar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. \u0130slam \u00f6ncesi miras\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeniden g\u00fcndeme gelmesi, aidiyet ve kimlik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da beraberinde getiriyor \/ Foto\u011fraf: Wikimedia Commons&lt;\/p&gt;<\/p><div id=\"dev95-3068493129\" class=\"dev95- dev95-entity-placement\" role=\"region\" aria-label=\"\u0627\u0644\u0625\u0639\u0644\u0627\u0646\u0627\u062a\"><center>\r\n<script>\r\n  atOptions = {\r\n    'key' : '4ba6b6513c00e0ba76511f798ae56401',\r\n    'format' : 'iframe',\r\n    'height' : 50,\r\n    'width' : 320,\r\n    'params' : {}\r\n  };\r\n<\/script>\r\n<script src=\"https:\/\/www.highrevenueformat.com\/4ba6b6513c00e0ba76511f798ae56401\/invoke.js\"><\/script>\r\n\t<\/center>\r\n<br\/><\/div>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden\">\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\"><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/t%C3%BCrkiyeden-sesler\">T\u00dcRK\u0130YE&#8217;DEN SESLER<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-type field-type-taxonomy-term-reference field-label-above\">\n<div class=\"field-label\">Type:\u00a0<\/div>\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\"><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/type\/news\">news<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-seo-title field-type-text field-label-above\">\n<div class=\"field-label\">SEO Title:\u00a0<\/div>\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\">Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"field field-name-field-copyright-turkish field-type-list-boolean field-label-above\">\n<div class=\"field-label\">copyright Independentturkish:\u00a0<\/div>\n<div class=\"field-items\">\n<div class=\"field-item even\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"margin-top: 20px\">\n    <strong>Orijinal makalenin tamam\u0131n\u0131 buradan okuyun:<\/strong><br \/>\n    <a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/node\/783853\/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-aray%C4%B1%C5%9F%C4%B1-sarmal%C4%B1nda\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">Orijinal kaynak<\/a>\n<\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n<p id=\"pvc_stats_15975\" class=\"pvc_stats total_only  \" data-element-id=\"15975\" style=\"\"><i class=\"pvc-stats-icon large\" aria-hidden=\"true\"><svg aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\" data-prefix=\"far\" data-icon=\"chart-bar\" role=\"img\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 512 512\" class=\"svg-inline--fa fa-chart-bar fa-w-16 fa-2x\"><path fill=\"currentColor\" d=\"M396.8 352h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V108.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v230.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm-192 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V140.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v198.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm96 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V204.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v134.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zM496 400H48V80c0-8.84-7.16-16-16-16H16C7.16 64 0 71.16 0 80v336c0 17.67 14.33 32 32 32h464c8.84 0 16-7.16 16-16v-16c0-8.84-7.16-16-16-16zm-387.2-48h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8v-70.4c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v70.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8z\" class=\"\"><\/path><\/svg><\/i> <img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" alt=\"Loading\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/dev95.site\/wp-content\/plugins\/page-views-count\/ajax-loader-2x.gif?resize=16%2C16&#038;ssl=1\" border=0 \/><\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n<div id=\"dev95-1798982542\" class=\"dev95-after-content dev95-entity-placement\" role=\"region\" aria-label=\"\u0627\u0644\u0625\u0639\u0644\u0627\u0646\u0627\u062a\"><p style=\"text-align: center;\"><strong>Finally, a link that actually works for your region and device! \ud83c\udf0d Get instant access to the top exclusive offers tailored just for you right now. Don&#8217;t miss out, click here! \ud83d\udc47<\/strong><br data-sfc-root=\"ep\" data-sfc-pl=\"|||[]\" data-complete=\"true\" data-copy-service-computed-style=\"font-family: Arial, sans-serif, &quot;Noto Color Emoji&quot;; font-size: 16px; font-weight: 400; margin: 0px; text-decoration: none; border-bottom: 0px rgb(10, 10, 10);\" \/><a href=\"https:\/\/www.profitableratecpmnetwork.com\/uzeja8ahze?key=bc876be53d6ad0ff6370ab8ea030e479\"><strong>\ud83d\udd17 [Click here]<\/strong><\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>merve.bayrakci Avrupa&#8217;da y\u00fckselen a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f, Neopaganizm ve Nativizm (yerlicilik) dalgas\u0131 do\u011furmu\u015ftur. T\u00fcrkiye&#8217;deki yeni Tengricilik aray\u0131\u015f\u0131 da \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla Bat\u0131&#8217;daki Neopaganizm ve Nativizm&#8217;in \u0130slam kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselen yerel ve co\u011frafi bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Giri\u015f: Tarihsel k\u0131r\u0131lmalar ve \u00e7a\u011fda\u015f kimlik depremleri Milletler; sosyopolitik<\/p>\n<div class=\"hosteria-entry-more\"><a href=\"https:\/\/dev95.site\/ar\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/\" class=\"no-underline font-light  group-hover:text-primary-800 dark:group-hover:text-primary-300 py-1\">Read more &gt;&gt;&gt;<\/a><\/div>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n<p id=\"pvc_stats_15975\" class=\"pvc_stats total_only\" data-element-id=\"15975\" style=\"\"><i class=\"pvc-stats-icon large\" aria-hidden=\"true\"><svg aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\" data-prefix=\"far\" data-icon=\"chart-bar\" role=\"img\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewbox=\"0 0 512 512\" class=\"svg-inline--fa fa-chart-bar fa-w-16 fa-2x\"><path fill=\"currentColor\" d=\"M396.8 352h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V108.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v230.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm-192 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V140.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v198.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm96 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V204.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v134.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zM496 400H48V80c0-8.84-7.16-16-16-16H16C7.16 64 0 71.16 0 80v336c0 17.67 14.33 32 32 32h464c8.84 0 16-7.16 16-16v-16c0-8.84-7.16-16-16-16zm-387.2-48h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8v-70.4c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v70.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8z\" class=\"\"><\/path><\/svg><\/i> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" alt=\"Loading\" src=\"https:\/\/dev95.site\/wp-content\/plugins\/page-views-count\/ajax-loader-2x.gif\" border=\"0\" \/><\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"fp_fajr_begins":"","fp_fajr_iqamah":"","fp_dhuhr_begins":"","fp_dhuhr_iqamah":"","fp_asr_begins":"","fp_asr_iqamah":"","fp_maghrib_begins":"","fp_maghrib_iqamah":"","fp_isha_begins":"","fp_isha_iqamah":"","fp_midnight":"","fp_midnight_name":"","fp_sunrise":"","fp_single_prayer_begins_title":"","fp_single_prayer_iqamah_title":"","fp_prayer_times_for_today":"","fp_hijra_date":"","fp_fajr_name":"","fp_dhuhr_name":"","fp_asr_name":"","fp_maghrib_name":"","fp_isha_name":"","fp_sunrise_name":"","fp_currentDate":"","fp_current_time":"","fp_current_title":"","fp_current_location":"","fp_masjid_name":"","fp_prayer_title":"","fp_next_prayer_iqamah_time":"","fp_next_prayer_iqamah_title":"","fp_next_prayer_begins_time":"","fp_next_prayer_begins_title":"","fp_next_prayer_title":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-15975","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-posts"],"a3_pvc":{"activated":true,"total_views":2,"today_views":0},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye&#039;de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 - Dev95<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dev95.site\/ar\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"ar_AR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye&#039;de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 - Dev95\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"merve.bayrakci Avrupa&#8217;da y\u00fckselen a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f, Neopaganizm ve Nativizm (yerlicilik) dalgas\u0131 do\u011furmu\u015ftur. T\u00fcrkiye&#8217;deki yeni Tengricilik aray\u0131\u015f\u0131 da \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla Bat\u0131&#8217;daki Neopaganizm ve Nativizm&#8217;in \u0130slam kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselen yerel ve co\u011frafi bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Giri\u015f: Tarihsel k\u0131r\u0131lmalar ve \u00e7a\u011fda\u015f kimlik depremleri Milletler; sosyopolitikRead more &gt;&gt;&gt;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dev95.site\/ar\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dev95\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-15T06:24:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2026\/10\/15\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"dev95\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u0643\u064f\u062a\u0628 \u0628\u0648\u0627\u0633\u0637\u0629\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"dev95\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u0648\u0642\u062a \u0627\u0644\u0642\u0631\u0627\u0621\u0629 \u0627\u0644\u0645\u064f\u0642\u062f\u0651\u0631\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"40 \u062f\u0642\u064a\u0642\u0629\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"dev95\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b807805ffe2916206b04d0938bce0298\"},\"headline\":\"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131\",\"datePublished\":\"2026-10-15T06:24:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/\"},\"wordCount\":8113,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.indyturk.com\\\/sites\\\/default\\\/files\\\/styles\\\/800xauto\\\/public\\\/thumbnails\\\/image\\\/2026\\\/10\\\/15\\\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB\",\"articleSection\":[\"Posts\"],\"inLanguage\":\"ar\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/\",\"name\":\"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye'de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 - Dev95\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.indyturk.com\\\/sites\\\/default\\\/files\\\/styles\\\/800xauto\\\/public\\\/thumbnails\\\/image\\\/2026\\\/10\\\/15\\\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB\",\"datePublished\":\"2026-10-15T06:24:04+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"ar\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ar\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.indyturk.com\\\/sites\\\/default\\\/files\\\/styles\\\/800xauto\\\/public\\\/thumbnails\\\/image\\\/2026\\\/10\\\/15\\\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.indyturk.com\\\/sites\\\/default\\\/files\\\/styles\\\/800xauto\\\/public\\\/thumbnails\\\/image\\\/2026\\\/10\\\/15\\\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/\",\"name\":\"Dev95\",\"description\":\"Your comprehensive digital platform for knowledge, services, tools, and entertainment.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"ar\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#organization\",\"name\":\"Dev95\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ar\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/dev95.site\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/rbrrbr-6.png?fit=512%2C512&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/dev95.site\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/rbrrbr-6.png?fit=512%2C512&ssl=1\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Dev95\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b807805ffe2916206b04d0938bce0298\",\"name\":\"dev95\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ar\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a70a73d950838b20cd80d7ebdc955737e802e8cd896044c5473b32b946c0662a?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a70a73d950838b20cd80d7ebdc955737e802e8cd896044c5473b32b946c0662a?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a70a73d950838b20cd80d7ebdc955737e802e8cd896044c5473b32b946c0662a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"dev95\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/dev95.site\\\/ar\\\/author\\\/mohammad\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye'de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 - Dev95","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dev95.site\/ar\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/","og_locale":"ar_AR","og_type":"article","og_title":"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye'de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 - Dev95","og_description":"merve.bayrakci Avrupa&#8217;da y\u00fckselen a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f, Neopaganizm ve Nativizm (yerlicilik) dalgas\u0131 do\u011furmu\u015ftur. T\u00fcrkiye&#8217;deki yeni Tengricilik aray\u0131\u015f\u0131 da \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla Bat\u0131&#8217;daki Neopaganizm ve Nativizm&#8217;in \u0130slam kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselen yerel ve co\u011frafi bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Giri\u015f: Tarihsel k\u0131r\u0131lmalar ve \u00e7a\u011fda\u015f kimlik depremleri Milletler; sosyopolitikRead more &gt;&gt;&gt;","og_url":"https:\/\/dev95.site\/ar\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/","og_site_name":"Dev95","article_published_time":"2026-10-15T06:24:04+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2026\/10\/15\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB","type":"","width":"","height":""}],"author":"dev95","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u0643\u064f\u062a\u0628 \u0628\u0648\u0627\u0633\u0637\u0629":"dev95","\u0648\u0642\u062a \u0627\u0644\u0642\u0631\u0627\u0621\u0629 \u0627\u0644\u0645\u064f\u0642\u062f\u0651\u0631":"40 \u062f\u0642\u064a\u0642\u0629"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/"},"author":{"name":"dev95","@id":"https:\/\/dev95.site\/#\/schema\/person\/b807805ffe2916206b04d0938bce0298"},"headline":"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131","datePublished":"2026-10-15T06:24:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/"},"wordCount":8113,"publisher":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2026\/10\/15\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB","articleSection":["Posts"],"inLanguage":"ar"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/","url":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/","name":"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye'de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 - Dev95","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2026\/10\/15\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB","datePublished":"2026-10-15T06:24:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/#breadcrumb"},"inLanguage":"ar","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ar","@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2026\/10\/15\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB","contentUrl":"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2026\/10\/15\/1381734-311337952.jpg?itok=LcAadSZB"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dev95.site\/demografik-kriz-siyasi-tepkisellik-ve-kimlik-arayisi-sarmalinda-turkiyede-tengricilik-dunu-bugunu-ve-yarini\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dev95.site\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Demografik kriz, siyasi tepkisellik ve kimlik aray\u0131\u015f\u0131 sarmal\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de Tengricilik: D\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dev95.site\/#website","url":"https:\/\/dev95.site\/","name":"Dev95","description":"\u0645\u0646\u0635\u062a\u0643 \u0627\u0644\u0631\u0642\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0634\u0627\u0645\u0644\u0629 \u0644\u0644\u0645\u0639\u0631\u0641\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062e\u062f\u0645\u0627\u062a \u0648\u0627\u0644\u0623\u062f\u0648\u0627\u062a \u0648\u0627\u0644\u062a\u0631\u0641\u064a\u0647.","publisher":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dev95.site\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"ar"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dev95.site\/#organization","name":"Dev95","url":"https:\/\/dev95.site\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ar","@id":"https:\/\/dev95.site\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/dev95.site\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/rbrrbr-6.png?fit=512%2C512&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/dev95.site\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/rbrrbr-6.png?fit=512%2C512&ssl=1","width":512,"height":512,"caption":"Dev95"},"image":{"@id":"https:\/\/dev95.site\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dev95.site\/#\/schema\/person\/b807805ffe2916206b04d0938bce0298","name":"dev95","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ar","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a70a73d950838b20cd80d7ebdc955737e802e8cd896044c5473b32b946c0662a?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a70a73d950838b20cd80d7ebdc955737e802e8cd896044c5473b32b946c0662a?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a70a73d950838b20cd80d7ebdc955737e802e8cd896044c5473b32b946c0662a?s=96&d=mm&r=g","caption":"dev95"},"url":"https:\/\/dev95.site\/ar\/author\/mohammad\/"}]}},"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15975","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15975"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15975\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dev95.site\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}